Page 595

کتاب الدعوی ۵۸۶ جلد چهارم لذي اليد لانه كالمتاع وانكان يعبر عن نفسه أو بالغاً فالقول للغلام وان برهنا على الرق والحرية فبينة الغلام اولى كذا في الوجيز للكردرى (عالمگيري) تا در دست مردی بود دعوی آزادی خود را میکرد و ذو الید گفت که این غلام از من است پس اگر آن غلام تعبیر کرده نمی توانست پس قول معتبر مرذی الید را ست زیرا که او مانند متاع است و اگر آنغلام تعبیر کرده می توانست از نفس خود یا بالغ بود پس معتبر قول آن غلام است و اگر گواهان گذرانیدند بغلامی و آزادی پس گواهان غلام بهتر است همچنین ذکر شده است در کتاب بزازیه رجل قدم بلدة ومعه رجال ونساء وصبیان یخدمونه وهم فى يده فادعى انهم ارقاءه وادعوا انهم احرار فالقول لهم ما لم يقروا له بالملك بكلام او بيع او تقوم له بينة عليهم قال وانكانوا من الهند و السند والترك أو الروم هكذا ذكروا و تأويله اذا جلوبهم غير مقهورين اما اذا كانوا مقهورين من جهته فلا يقبل قولهم انهم احرار كذا في المحیط (عالمگیری) مردی آمد در شهری و با او بود مردان و زنان و کودکان که خدمت میکردند او را و ایشان در دست او بودند پس دعوی کرد ذو الید که ایشان غلام و کنیز من اند و ایشان دعوی کردند که ما آزاد هستیم پس معتبر قول ایشان است تا که اقرار نکرده اند برای او بملک بودن خود بکلام یا به بیع یا وقتیکه بگذراند برای خود گواهانرا برایشان گفته است امام محمد رحمه الله علیه اگرچه از هند یا سند یا ترک یا روم باشند همچنین ذکر کرده اند علماء این حکم را و تاویل آن این است که اینجکم در وقتی است که ایشانرا آورده باشد در حالیکه ایشان غلبه کرده شده نباشند اما وقتی که ایشان غلبه کرده شده باشند از جانب آنمرد پس قبول نمیشود اینقول ایشان که ما آزادیم همچنین ذکر شده است در کتاب محیط في الخلاصہ طعام رجل فبى له ثوبان الى رجل فصالحه على الثوبين سلم الثوبان الى المدعى لانه استيفاء على الله