Page 544

جلد چهارم ۵۳۵ کتاب دعوی رحمة الله تعالى عليه يقضى للخارج هكذا فى المحيط (عالمكيرى) وفي هذه الرواية اشارة الى ان التاريخ فى دعوى مطلق الملك حالة الانفراد معتبر عندہ رحم الله تعالى ولكن الصحيح من مذهبه والمشهور عنه ان التاريخ حالة الانفراد فى دعوی الملك المطلق غير معتبر (فصول عمادى) گفته است امام محمد رح در کتاب مبسوط که اگر دعوی کرد مردی سرائی را که در دست مردی بود یا زمینی را بغیر سرای یا مال منقولی را و هر دوی ایشان گواهان گذرانیدند حکم کرده میشود بگواهان خارج نزدیک سه علمای ما رحمهم الله تعالی و این حکم وقتی است که هر دوی ایشان تاریخ را ذکر نکرده باشند یا پس تاریخ را ذکر کرده باشند پس کر تاریخ ایشان برابر بود پس همچنین حکم است که حکم کرده میشود برای خارج ایشان و اگر هر دوی ایشان تاریخ گفته بودند و تاریخ یکی ایشان پیشتر بود پس بقول امام اعظم رح و قولی آخر امام ابویوسف رح حکم کرده میشود برای صاحب تاریخ پیشتر و اگر یکی ایشان تاریخ گفته بود و دیگر ایشان تاریخ نگفته بود پس بنا بقول امام اعظم رح حکم کرده میشود بان برای خارج همچنین ذکر شده است در کتاب محیط و در این روایت اشارت است باینکه تاریخ در دعوای مطلق ملک در وقت تنها بودن یکمدعی معتبرست نزد امام اعظم رح ولیکن صحیح ازمذ امام اعظم رح و مشهور از او انست که تاریخ در وقت تنها بودن یک مدعی معتبر نیست و اعلم ان صاحب الهدايه ذكر هذه المسائل من غير ضبط وانا جمعتها من ذخيرة بضوا موجزة فاقول ان برهن المدعيان فان كان تاریخ احمدهما سابقة فهو احق وان لم يكن فان كان كل منهما ذايد فيها فقضيا وكذا ان كان كل منهما خارجا الملك المطلق وهذا اذا الم يورخا او ار خابتا او اخل ولم يكن احمد بها حق و كن يقدم من المع الحق وكذ فى الملك سببه الاذا دلية امتدحالة انتج فقضيا الحق وان كان الحي هذا يدل الآخر ف الخارج الحق في الملك المطلق شاملا للتصو المذكورة الارا