Page 282

جلد چهارم ۲۷۷ كتاب الدعوى استحلفه القاضي فان حلف على العلمان خصماوان نكل فالخصومة جافي خزانة الاكمل وقال ابويوسف رحمة الله عليه ان كان ذواليد صالحامعروفا بالخير والصالح تندفع عنه الخصومة اذا اقامت البينة وانكان معروفا بالخير لاتندفع عنه الخصومة لان المحتال من الناس قد يودع المال المغصوب من انسان الى من يريد استرجحنى يودعه اياه ويشهد عليه الشهود حتى لو جاء المالك وارادان يثبت ملكه فجعل الابطال خصمابان يقيم بيئة على ان فلانا اودعه فيبطل حقه وتندفع الخصومة عنه فاذا اتهمه القاضي لا يقبله وقال شيخ الاسلام خواهر زاده في مبسوطة ما ذهب اليه ابو يوسف رحمة الله عليه استحسان ذهاليع يصيرام ابتلي بالقضاء فوقف على احوال الناس مالا يعرفه غيره وبه اخذ الملتقى واختاره فى المختار (هدایه وكفايه وعيني وتنويرودرمختار ورد المحتار وغيره) وقتی که مدعی علیه گفت که آنچه مدعا به را خواه منقوی باشد خواه عقار ودیعت نهاده است آنرا نزد من فلان غایب یا گرفصـاوه است آنرا نزد من یا غصب کرده ام آنرا از وی یا بعاریت داده است آنرا بمن یا باجاره داده است آنرابمن یا مرا وکیل کرده است بر نگاه داشتن آن شاهدان گذرانید بان گفت خود وآن مال ثابت بود هلاک نشده بود و شاهدان مدعی علیه گفتند که ما میشناسیم آن غایت بنام ونسب او یا گفتند که او را بروئیش میشناسیم دفع میشود دعوی مدعی ملک مطلق را و اگر همین قبیل است دعوای وقف و حاصل این چنانچه در کتاب مجر رایق نوشته است و اگر مدعی علیه بآن گفت خود شاهدان نگذرانید و سوگند مدعی را خواست سوگند بدهد او را قاضی پس اگر مدعی سوگند که یم خصم می شود مدعی مرا واوا گر منع آورد از سوگند پس نیست خصومت میان ایشان چنانچه مذکور است در کتاب خزانة الاکمل و گفته است امام ابو یوسف رحمہ اللہ تعالی که اگزذوا لبد شخص صالح و مشهور بخیر و صلاح بود دفع میشود از وی حهت به گذرانیدن گواهان واگر مشهور بخیریان بود و نع نمی شود از وی خصومت زیرا که حیله کننده از مردم میدید مال را که غصب کرده باشد آنرا از انسان بکیی که اراده سفر را داشته باشد تا اینکه آنکس امانت نهد آن مال نزا او و گواها