Page 264

جلد چهارم ۳۵۹ کتاب دعوی قبول کرده میشود گواهانش را اگر هر دوی ایشان گواهان گذرانیدند پس گواهان اجاره دهنده بهتر ست اگر اختلاف در اجرت است و اگر اختلاف در منافع باشد گواهان اجاره گیرنده بهترست و اگر اختلاف در هر دو باشد قبول کرده میشود گواهان هر کدام آنرا در زیادت کرد دعوی زیادت را میکرد چنانکه دعوی میکرد اجاره دهنده یگماه را بده درم واجاره گیرنده دو ماه را بپنج درم حکم کرده میشود بده ماه بده درم وان اختلفا بعد الاستيفاء لم يتحالفا وكان القول قول المستأجر مع يمينه اجماعاً كان الاختلاف فى الاجرة ولو كان الاختلاف في المدة كان ادعى المستأجر بعد الاستيفاء مدة اكثر مما ادعاه الموحر لا يكون القول للمستاجر بل للموجر (تكملد وهدايه) و اگر اختلاف کردند اجاره دهنده و اجاره گیرنده بعد از گرفتن نفع بها سونگند ہم دیگ خود را و معتبر قول اجاره گیرند هست با سوگندش اتفاقا که اختلاف ایشان در اجرت باشد و اگر ختلاف ایشان درمده اجاره باشد چنا نکه دعوی کند اجاره گیرنده بعد از گرفتن نفعها مده را که بسیار باشد از ماده که اجاره دهنده دعوی کنند آنرا معتبر نمیشود قول اجاره گیرنده بلکه معتبر قول اجاره دهنده است و ان اختلفا بعد استيفاء بعض المعقود عليه تحالفا وفسخ العقد فيما بقى وكان القول في الماضي قول المستأج بالاتفاق (هدایه و نتایج الافکار) واگر اختلاف کردند اجاره دهنده اجاره گیرنده بعد از گرفتن بعض چیزیکه عقد بر ان وارد شده سوگند بدهند هدیگر خود را وفسخ کند قاضی عقد را در باقی آن و معتبردر منافع گذشته قول اجاره گیرنده است باتفاق مشایخ رحمهم الله تعاد اذا اختلف المولى والمكاتب فى قدر مال الكتابة بان قال المولى كاتبئك على الفين وقال المكاتب على الف لم يتحالفا بل القول للعبد مع يمينه وان اقام احدهما بينة قبلت وان اقاماها فبينة المولى لكن يعتق باداء قدر ما برهن عليه ولا يمتنع وجوب بدل الكتابة بعد عتقه كما لو كاتبه على الف على ان اذا ادى خمس مائة عتق وكما لو استحق البدل بعد الاداء