Page 189

جلد چهارم ۱۸۴ کتاب دعوی كمودع ادعی قبض ربها (نتایج الافكار و رد المحتار) بعد ازین بدانکه این سوگند نیز نوع دیگرست از کیفیت سوگند و آن سوگند کردنست بر علم و بر تبات وقاعدهٔ کلیه دران این است که بدرستی سوگند دادن بفعل خود سوگند کنند بسرم تبات و قطع است وبفعل غیر او بر علم اوست یعنی باینکه سوگند کننده میداند که چنین است مکر بفعل غیر سوگند به تبات داده می‌شود وقتی که فعل غیر چیزی باشد که پیوست به سوگند کنده باشد پس اکر خرندهٔ غلام دعوی کرد دزدی آنغلام را که بخش را در دست خود و ثبات کرد و دعوی کرد دزدی این غلام را و کریختن آنرا در دست فروشندهٔ آن و اراده کردن کوی دادن فروشنده را سوگند داده می‌شود اورا به تبات و قطع با وجودیکه این فعل غیر است و این تبات صحیح می‌شود با عتبار واجب بودن سپردن بایع آنغلام سالم از عیب پس رجوع کرد بفعل خود فروشنده پس سوگند به تبات داده می‌شود و این سوگند دادن بفعل غیر بعلم سوگند کننده وقتی میباشد که منکر بگوید که مراعلم نیست باینکار واکر دعوی علم بکند سوگند داده می‌شود به تبات مانند امانت گیرنده که دعوی کند که صاحب آن قبض کرده است منرا قال الزيلعي ثم في كل موضع وجب اليمين فيه على البتات فحلف على العلم لايكون معتبرا حتى لايقضى عليه بالنكول ولايسقط اليمين عنه وفي كل موضع وجب اليمين على العلم فحلف على البتات يعتبر اليمين حتى يسقط عنه اليمين على العلم ويقضى عليه اذانكل (نتائج الافكار) گفته است زبیقی که در هر جائیکه وجب شد دوران کند بطریق تبات قطعی پس و کندر بعلم معتبرنمی شود آن سوگند انیای که کرد و قضا و برد می علیه سب منع آوردنش ازان سوگند و ساقط میشود از او سوگند کردن بات قطعی و در هر جائیکه واجب شد و سوگند کردن دران بعلم پس سوگند کر د به ثبات و قطعی معتبر میشود آن سوگند کردن او