Page 188

جلد چهارم ۱۸۳ کتاب دعوی که بالله که تو عالم نیستی باینکه این مرد خریده است این چیز را از فلان بن فلان پیش از خریدن تو انرا از و پس اگر عرض کرد آن خرنده که ذو الیدست بچیزی و گفت کاهی چیز را کسی میخرد بعد از ان بیع می شکند میان ایشان بسبب اقاله یا غیر آن ومن دوست میدارم که که اقرار کنم از خوف اینکه چیزی بر من لازم میشود پس در ینصورت قاضی اورا سوگند بدهد در حال بر حاصل که بالله که تو نمیدانی که درین ساعت بین ایشان بیع قایم وثابت در این کنیز و یا سوگند بدهد او را که بالله که این چیز ازین مدعی نیست بآن سببی که دعوی میکند بعد ازین بدانکه آنچه بیان شد بنا بر قول امام ابو یوسف رحمة الله علیه دست می آید و اما بنا بر ظاهر روایت پس سوگند بر حاصل است بهر حال همچنین ذکر شده است در کافی و من ورث عبداً وادعاه آخر لا بينة له يحلف الوارث على العلم اى بالله ما تعلم ان هذا العبد يدعى وان وهبه او اشتراه وادعاه آخر ولا بينة له يحلف على البتات ملك وتبايع الافكار ) واگر کسی بمیراث غلامی را و دعوی کرد آنرا دیگر شخصی و شاهدان نبود آمدعی را سوگند داده می شود انوارث را بعلم او که بالله که نمیدانی که این غلام از این مدعی است واگر انغلام برای او بخشیده شده بود یا خریده بود انرا و دیگری دعوی کر و انر شابان نبود آمد عی را سوگند داده میشود مدعی علیه امیر بات قطعی توله على ان هذا نوع آخر ايضا من كيفية اليمين وهو اليمين على العلم والبتاتا والصافي ذلك ان التحليف على فعل نفسه يكون على البتات وعلى فعل غير العبد يكون على العلم انه لا يعلم انه كذلك الا اذا كان فعل الغير شيأ يتصل بالملفان ادعى مشترى التبايع سرقة العبد واباقي يد نفسة يثبت ذلك ادعى اباق وسرقه في يد البايع واراد تحليف عنه يحلف البايع على البنات مع انه فعل الغير وانما صح باعتبار وجوب تسليمه سليما فرجع الى فعل فيحلف على البتات وهذا اي التحليف على فعل الغير انما يكون على العلم اذا قال المنكر لا علم لي بذلك ولو ادعى العلم حلف على البتات