Page 14

جلد چهارم ۹ کتاب دعوی و یا از ان شهر فلا تسمع الدعوی و البینة الا علی خصم حاضر الا اذا التمس المدعی بذلك كتابا حكميا للقضاء فتجيب القاضي اليه فيكتب الى القاضي الغائب الذي يطرفه الخصم بما سمعه من الدعوی و الشهادة ليقضى عليه هكذا في البدايع (عالمگیری) پس شنیده نمیشود دعوی و شاهدی گواهان مگر بر مدعی علیه که حاضر باشد مگر شنید، میشود بغیر حاضر بودن مدعی علیه وقتیکه خواهش کند مدعی این دعوی و شاہدی گواهان خود نوشتن کاغذ حکمی را از ین قاضی برای حکم نمودن قاضی غائب بآن نوشته بر مدعی علیه پس قبول کند قاضی خواهش مدعی را و نوشته کند این قاضی برای آن قاضی غائب که در طرف او مدعی علیه است انچیز یرا که شنیده است این قاضی کاتب از دعوی مدعی و شاہدی گواهان او از برای اینکه حکم کند آن قاضی که بسوی او نوشته شده بر مدعی علیه همچنین ذکر شده است در کتاب بدایع و هل یحضره بمجرد الدعوی ان بالمصر او بحيث يبيت بمنزله نعم والا تحق يبرهن او يحلف (درمختار) یعنی قال بعضهم انما يحضره اذا برهن على دعواه درامیکه بمجرد دعوی لا للقضاء بها بل ليعلم صدقه والمستور في هذا يكفى و قال بعضهم انما تقام خصم او را حاضر کند البينة على الخصم ولا خصم هنا بل يحلفه بالله انه صادق فيما يدعى عليه ليعمل بذلك صدقه فان نكل اقامه عن مجلسه فان حلف احضر له خصمه (تکمله) آیا بمجرد دعوی نمودن مدعی حاضر کند قاضی خصم او را یانه در این صورت دیده شود اگر خصم او در آن شهر بود یا در جائی بود که شب را بمنزل خود رسانیده میتوانست حکم این است که آری حاضر کند خصم او را و اگر چنین نبود حاضر نکند او را تا آنکه مدعی شاهدان بگذراند یا سوگند بخورد یعنی گفته است بعضی فقها در تنقیه