Page 508

جلد دوم ۵۰۵ کتاب الشهادة وايهامهم في بعض الشهادة وبطلان دعوى المدعى ثم القاضي يفحص عما اخبر به المزكي غاية الفحص فان تبين له حقيقة ما اخبر به المزكى رد شهادة الشهود وان لم يتبين له قبل هكذا في المحيط (عالمكيرى) واگر تزکیه کننده بشناخت شاهدان را که عادل است ولیکن او میدانست که تحقیق دعوای مدعی باطل است و یا بدرستی که شاهدان شک مستند در بعض شهاده خود میشاید که ان تزکیه کننده بیان کند برای قاضی چرا که صحیح است نزدا و از عادل بودن شاهدان واز مشکوکیت ایشان در بعض گواهی و از باطل بودن دعوای مدعی بعد از ان قاضی جستجو کند از چیزیکه تزکیه کننده بان خبر داده است نهایت جستجو کردن پس اگر ظاهر شد مر قاضی راستی انچیزیکه تزکیه کننده خبار کرده بود بان رد کند گواهی آنشاهد انرا و اگر ظاهر نشد او را راستی آن قبول ند گواهی ایشانرا همچنین ذکر شده است در کتاب محیط ان کانت الشهود شهد و اعلى حداً وقصاص سأل عنهم احباءهم ويبحث عن ذلك بحثا شافيا حتى يتقصى معرفة ذلك هكذا في شرح ادب القاضي للامام الخصاف (عالمگیری) اگر شاهد ان گواهی داده بودند بر زیکه لازم میگرد حد قصاص پریرد قاضی از حال شاهدان دوستان ایشان را وکاوش کند کاوش کردن شافی و کامل تا اینکه با خر برسد آن شناختن حال ایشان همچنین ذکر شده است در شرح ادب قاضی تصنیف امام خصاف که اکثر بر حد شهید راست ج اذا اتاه كتاب التعديل واحتاط القاضي واراد ان يسأل عن غيره ايضا فينبغي ان يدفع اليه اسماء الشهود ولا يعلمه انه سال عن حالهم من غيره فان اتى الثاني بمثل ما جاء به الاول فقد نفذ ذلك كذا في محيط السرخسی درحر (عالمگیری) وقتیکرامد نز د قادی نوشته عادل بودن شاهدان از جانب تزکیه کننده و احتیاط کرد قاضی واراده کرد که از دیگری غیر ان تزکیه کننده نیز بپرسد احوال ایشان را پس میشاید که بدهد بان دیگر کس نامهای آن شاهدان را و خبر نکند او را باینکه از حال ایشان پرسیده است دیگر کس را پس اگر امد نوشته دوم بمانند آن نوشته که اورده بود انرا ترکیه کننده اول پس تحقیق که جاری کند گواهی ایشان را همچنین ذکر شده است در کتاب محیط سرسخسی و انکان