Page 503

جلد دوم ۵۰۰ كتاب الشهادة فایده شرطهای تزکیه کردن شاهد قاض عدل عالم الثانى ان يعرفه وتخبره بشرکة او معاملة أو سفر الثالث ان يعرف انه ملازم للجماعة الرابع أن يكون معروفا بصحة المعاملة في الدينار والدرهم الخامس ان يكون مؤديا للامانة السادس ان يكون صدوق اللسان السابع اجتناب الكبائر الثامن ان يعلم منه اجتناب الاصرار على الصغاير وما يخل بالمروة والكل في شرح ادب القاضى للخصاف رج (طحطاوي و بحر رائق) و مرتزکیه کردن شاهد را هشت شرط است، اول اینکه گواهی ان شاهد نزد قاضی عادل عالم باشد دوم اینکه بشناسی او را و از موده باشی اورا بسبب شریکی کردن و یا معامله کردن یا سفر کردن با او سوم اینکه بشناسی او را که لازم گیرندۀ جماعت است یعنی تارک جماعت نیست چهارم اینکه معلوم باشد درستی معامله او در دینار و درهم پنجم اینکه ادا کننده امانت باشد ششم اینکه بسیار استگوی باشد هفتم بر کنار بودن اوست از گناهان کبیره هشتم انکه دانسته شده باشد از او برکنار بودن او از همیشگی کردن بر گناهان صغیره و از ان چیزی که خلل میرساند جوانمردی و همه این شرطها ذکر شده اند در شرح ادب قاضی که تصنیف امام خصاف رحمه الله تعالى رجل غريب شهد عند القاضى فان القاضى يقول له من معارفك فأن سماهم وهم يصلون للمسألة سأل عنهم في السر فان عدلوه سال عنهم في العلانية فأن عدلوه قبل تعديلهم اذا كان القاضي بريد أن يجمع بين تزكية السر والعلانية (قاضيخان ) مرد مسافری نزد قاضی گواهی داد پس بدرستی که قاضی بگوید اورا که کیست شناسندگان تو پس اگر برنا شناسندگان خود را و حال آنکه ایشان صلاحیت داشتند پرسیدن را قاضی بپرسد ایشان را در پنهانی از حال او پس اگر عادل کردند او را بپرسد ایشانرا از حال او در ظاهر پس اگر عادل کردند او را قبول کند عادل کردن ایشانرا و این است قاضی پنهانی و ظاهر وقتی است که قاضی اراده کرد باشد اینکه با هم یکجا کند میان تزکیه پنهانی و ظاهر عبد الحليم ۱۴