Page 500

جلد دوم ۴۹۷ کتاب الشهادات و فایده تزکیه پنهانی اینست که بدرستی وقتیکه تزکیه کننده شاهد را جرح کرد بگوید قاضی مدعی را که بیار دیگر شاهد و نگوید او را که بدرستی این شاهد تو جرح کرده شده است و در این طریق گفتن قاضی نگھداشتن است از دریدن حرمت مسلمان و نگھداشتن حال تزکیه کننده است ولا بد من تقديم تزكية السر على العلانية لما في الملتقط عن ابی یوسف رحمہ اللہ تعالی لا اقبل تزکیة العلانية حتى يزكي في السر (بحر) و ناچار است از پیش کردن تزکیه پنهانی بر تزکیه ظاهر از جهت آنکه در کتاب ملتقط از امام ابو یوسف رحم نقل کرده است که گفته است امام ابو یوسف رح که قبول نمیکنم تزکیه ظاهر را تا که در پنهان تزکیه کرده شود قاضی في كتاب الاقضية وينبغي ان يكون العدل في العلانية هو المعدل في السر و هذا قول اصحابنا رحمهم اللہ تعالی كذا فى الذخيرة (عالمگیری) در کتاب اقضیه گفته است که میباید این که همان تزکیه کننده در ظاهر تزکیه کننده باشد در پنهان و همین قول اصحاب است رحمهم الله تعالی همچنین ذکر شده است در کتاب ذخیره و ان لم يجد فى جيرانه واهل سوقه من يصلح للتعديل يسأل اهل محلتہ (عالمگیری) فان لم يجد الا أهل مجلسہ یسألهم عنہ (فتح القدیر) و أن وجد کلھم غیر ثقات یعتمد فی ذلک علی تواتر الاخبار وکذلک اذا سأل جیرانہ و اھل محلتہ و ھم غیر ثقات فاتفقوا على تعديله او جرحه و وقع فى قلبہ أنھم صدقوا كان ذلك بمنزلة تواتر الاخبار كذا في المحيط (عالمگیری) و اگر تزکیه کننده در همسایگان آن شاهد و اہل بازار او نیافت شخصی را که صلاحیت داشته باشد عادل کردن را بپرسد اهل محله آن شاهد را و اگر نیافت کسی را مگر اهل مجلس و همنشینان شاهد را بپرسد ایشان را از حال او و اگر یافت همه ایشان غیر ثقه پس اعتماد و باور کند در تزکیه آن شاهد تواتر و مشهور بودن خبر ها فایده اگر تزکیه کننده در همسایگان و اہل بازار شاهد نیافت کسی را که صلاحیت عادل نمودن را دارد