Page 346

جلد دوم ۳۴۲ كتاب الشهاده تقبل على الالف اذا ادعى الفا و خمسمائة بالاتفاق واذ ادعى الفين لا تقبل عند الامام الاعظم رح خلافا لهما رح وان ادعى اقل المالين يعتبر الوجوه الثلاثة من التوفيق والتكذيب والسكوت عنهما (هدايه وعينى) واگر دعوی از جناب دیگر باشه قولن خواجه است در دعوای آزادی و شوهر است در دعوای خلع و ولی قصاص است در دعوای صلح از خون قصدی چنانکه بگوید خواجه غلام خود را که آزاد کرده بودم ترا بعوض هزار و پنجصد درم و غلام بگوید که آزاد نموده بودی مرا بهزار درم و بگوید شوهر مرزن خود را که خلع کرده بودم با تو بعوض هزار و پنجصد درم وزن دعوی کند هزار درم را و بگوید ولی قصاص که صلح کرد بودم با تو بهزار و پنجصد درم و کشنده دعوی کند هزار درم را پس این دعوی از جانب ایشان بمنزله دعوای دین است در آن قسمهائیکه ما پیش ذکر کردیم از انیکه قبول می شود گواهی هزار درم وقتی که مدعی دعوی کند هزار و پانصد درم را باتفاق حضرت امام وصاحبین او رحمهم الله تعا و اگر مدعی دعوای دو هزار درم کند قبول نمیشود گواهی نزد امام اعظم رحمة الله علیه خلاف مروحا بین او راحمها الله تعالی واگر مدعی دعوی میکرد کمتر آن دو مالی را که هر دو شاهد بیان کرده اند اعتبار داده میشود سه وجه را از موافق کردن مدعی دعوای خود را با گواهی واز در و نگو نمودن مدعی مرشاهدان خود را واز سکوت کردن او از موافق کردن و در نگو کردن که اگر دعوای خود راموان کرد با گواهی قبول میشود گواهی و اگر شاهد خود را دروغگونمودی اسکوت کرد قبول کرده نمی شود وقوله هن ان كان المدعى هو الراهن ای اذا شهد احد الشاهدين بالف والآخر بالف وخمسمائة لا تقبل وان هو المرتهن فهو بمنزله دعوی لدين (هدايه وعينى) و در عقد گروی اگر مدعی گرو دهنده بود یعنی اگر یکی از دو شاهد گواهی داد بهزار درم و دیگر از ایشان فایده در اختلاف دو شاهد با هم در بدل گروی د فضل الاحم ولا حظه علام تحقیقات پنجاب کاردوت تقديم عبد الله