Page 894

(٨٩٤) (جلد سوم) (شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان) (سراج التواریخ) تنبیه و تهدید فرمودن حضرت والا حکمران ترکستان را در باب گرانی غله و علوفهٔ آن مردم (۱) مریض چاق گوسپندان (۲) مبلغ چراگاه (۳) احتکار غله قیمت گرانی جمع کردن تا بمنع فروخته شود ذکر خواهشات نفسانیه محمد سرور خان قالیبن خواستن سردار حبیب الله خان از میر ابوطالب خان از سواره و پیادهٔ نظام را با هفتاد و یکتن از اعداد و احشام سپاه ملی پیشت رودی و فراهی از دست برده بدست و پا حبس کشته غل و لنگ شدند و در خلال اینحال از عریضهٔ سید تاج الدین نام نویسندهٔ پست یعنی داکخانه تاشقرغان بحال رثای والاشد که آبرو و نان از بازار معدوم گردیده اگر جوالی از آرد در بازار پدیدار شود بضعیفان و مسافران نمیرسد و آنرا زبردستان و اقویای عام‌الناس بتغلب برداشته و در جای خود برده بکسان و آشنایان خویش میفروشند و همچنین قصاب و روغن فروش گوشت و روغن را از دکان برچیده اگر گوسپندی را ذبح کنند بهای زیاد از روز بازار فروخته بضعفا و ناتوانان هیچ نمیرسد و حضرت والا سردار محمد عمر خان حکمران ترکستان را بخامهٔ تنبیه و تهدید رقم فرمود که بهیچ وقوع این قضیه را چه دارد و کدام آفت و آسیب در تاشقرغان رسیده که علوفه و آزوقه و گوشت و روغن را نیست و نابود کرده است همانا و گویا از غفلت اوست که بومیان آنمرز علوفه و گوسپند را در ممالک روس برده سکنهٔ مملکت و رعایای دولت را بعسرت قحط و غلا میاندازند اگر نه چنانیست پس در تاشقرغان و اطراف آن که محل و مدخل غله و مریض (۱) و مرتع (۲) گوسپند است از چه و چرا معدوم و نایاب شوند باری بوصول این منشور حارثین و زارعین و مالکین مزارع و کله را از نزدیک و دور طلبیده همه را آگاه کنند که غله و گوسپند را در شهر آورده و فروخته بهای آنرا نقد بگیرند و اگر اظهار عدم علوفه و گوسپند نموده از وجود آن انکار کنند از کدخدایان قریه و بزرگان صاحبان مزرعه و کلاته وثیقه نامه گرفته با ایشان قرار دهد که اگر از انبار احتکار (۳) ایشان بتفحص و تجسس غله و گوسپند ظاهر گردد ضبط دولت باشد و در ذیل آن بقلم خاص شکر داد که همهٔ اینگونه امور از غفلت حاکم بعرصهٔ ظهور و صدور میرسد پس زنهار بخدمت ملت و دولت کوشیده و از سیاست و بازپرس دولت اندیشیده بیکاری و سبک سری را عاید روزگار خویش نکرده بسرعت از وفور غله و رفاه حال رعیت و کثرت وجود لحوم و دسوم که بروی روز آیند بذریعهٔ عریضه آگهی دهد والا مترصد باز خواست سخت باشد و از پرتو وصول افکندن این منشور قحط اندیشان آنسر زمین از خوف ضبط شدن غله و گوسپند را در شهر آورده فروختن آغاز کرده انبارها باز نمودند و مردم را از ذلت و عسرت رهانیده براحت و رفاهیت رسانیدند. (ذکر مصادرهٔ سردار محمد سرور خان حاکم میمنه) و همدر تضاعیف سوانح مسطوره از عریضهٔ میرزا عبدالرحمن نام میمنهٔ بگوش راست نیوش اشرف انور رسید که سردار محمد سرور خان حاکم میمنه وجوه فروعات را از مجرمان گرفته در کتابچه از خود دارد ثبت کرده سردفتر خبر میدهد که ثبت دفتر پادشاهی کرده مال دولت را از تلف شدن مأمون و محفوظ نماید و حضرت والا سردار مذکور را فرمان فرستاده نگار داد و تنبیه و تهدیدش فرمود که جهه و دینار را بدون اطلاع سر دفتر و ثبت کتاب پادشاهی از کسی نگرفته و دهن آز بخوردن وجوه دو کرور نفوس عجمیهٔ اسلامیه باز نکند و خود را مسلمان صادق و نيك خواه موافق اسلام دانسته دست تصرف بمال ایشان دراز نکند و چنانکه خویش را از طایفهٔ محمد زائی و فرقهٔ خاندان ذی‌شان پادشاهی میشمارد از هوای بزرگی که در سر دارد بمصادره مال و متاع مردم را گرفته در کیسهٔ آرزویش می‌اندازد هر آئینه در دنیا مورد سیاست پادشاه و در عقبی در تیغار و گرفتار سخط و غضب اله خواهد شد و آنچه نوشتی بود نوشتم تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال مارا باق نیست و او پس از پرتو وصول انداختن این هدایت نامهٔ اندرزخنامه راه خلاف فروهشته طریق انصافی اختیار کرد و مقارن اینحال شهزادهٔ آزاده سپهر وساده سردار حبیب‌الله خان ولیعهد خان والله نور خان اماثرا از سواران کشادهٔ مأموره خدمات خویش بافرمان و برات سرکاری مزین بمهر پادشاهی بنام میرابو طالب خان عامل و ضابط آقچه فرستاده صد تخته قالین هشت ذرعی برای تکمیل اسباب فراش خانهٔ خاصهٔ خویش طلبید و آندوتوالمظلم بامر و فرمان شهزادهٔ ممدوح خود را محصل قرار داده بدرشتی و شدت خواهان صد تخته قالین شدند و چون بیرون از قالیچهٔ دو ذرعی و سه ذرعی در آنجا موجود نمیشد میر ابوطالب خان ناچار از راه داد خواهی عریضهٔ بپایهٔ سریر شاهی ارسال داشت و حضرت والا