Page 537

(٥٠٧) ( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان ) ( سراج التواريخ ) ملاقی گشته اوزد قاضی اظهار کرد که تار تحقیقات انجا که بعهدهٔ ما بود انجام یافته برجوع انجام آن بدولت شد که در آنجا فیصله شود و قاضی سعد الدینخان جواب داد که الخیر فیما وقع بعد کمشنر روس گفت که امرینجا بتارخستان فیصله خواهد شد قاضی در جواب گفت هر وقت که بشود خوب است و کمشنر روس در باب آمده رفت مکاتیب خویش استدعا کرد که بتوسط کارداران افغان جاری بود حال از راه جاه جوی اجازت رفت و آمد داده شود و قاضی این امر را پذیرفته کمشنر روس خرسند گشته اظهار رضامندی از دولت افغانستان کرد و قاضی گفت از آدمیت خود شماست که چنین کار كوچك را بزرگی پنداشته اظهار امتنان میکنید و از مذاکرات مذکوره قاضی سعد الدینخان گفت که فقرات محبت آمیز و مودت انگیزیکه در مجالس مواضع دولت آباد و اندخود و خیاب از جانب دوت خونتی نسبت بدولت افغانستان با من اظهار کرده بودید همه را معروض پایه سریر سلطنت داشته بجواب آن باین کلمات سرافراز گشته ام که باشما اظهار کنم که امروز هريك از صاحبان دول معظمه که فطرت ارجمند و همت بلند دارد خواهان ترفه حال و تسعید احوال خلایق که ودیعهٔ حضرت خالقند راغب وشاغل میباشد که حفاظت دولت و مملکتش نیز در همین امر مضمر است واز جمله اعلیحضرت شاهنشاه باشعور امپراطور اعظم روس را نیز سزاوار است که همت خویشتن را صرف امن و امان بندگان حضرت یزدان و رفع انقلابات و حوادث زمان نماید تا دوستانرا رابطهٔ دوستی و همسایگانرا ضابطهٔ همجواری بدولتش پایدار واستوار بماند و از جمله افغانسانرا حق همسایگی مدام برقرار باشد زیرا که پس از انعقاد رشتهٔ موالات غار واقعهٔ پنجده که در خواطر مردم افغانستان جا بگر شده بود بکلی رفع گردیده حالا غبار کدورتی ازان دولت بآینهٔ ضمیر ندارند که در صدد انتقام باشند و امید است که رشتهٔ حقوق همجواری و محبت همسایه داری و حفظ مرتبه و شأن امیر اطهر اعظم مبرم و محکم بوده سالهای بسیار استوار بماند و کرنیل کاریه کمشنر روس از اظهار این کلمات قاضی سعد الدینخان ابراز بشاشت و بهجت کرده بتوسط ترجمانش از قاضی سعد الدینخان التماس کرد که سواد این عبارات مودت علامات را بدهد که نقلش را گرفته اصل آنرا مسترد نماید و اینرا گفته از مجلس ملاقات برخاسته و پس از نقل کلمات مذکوره اصل آنرا نزد قاضی سعد الدینخان فرستاد و نیز اینرا بیافزود که از این تعطیلات و تحقیقات بیخیال اولیای دولت خداداد افغانستان نرسد که دولت روس عازم آنست که دوسه فرسنك زمینی را از حاشیه مملکت افغانستان متصرف خواهد شد و یا حقوق افغان را ضایع خواهد نمود ولیکن این همه کشش و کوشش را با دولت انگلیس دارد و قاضی سعد الدینخان در جواب این کلمات او سخنان شیرین ادا کرده مجلس ملاقات بپای رفته ختم صحبت و مکالمات شد پس ازان کرنیل رجوی رخصت کیپشن خویش را از جناب محب مدار شریف کوچ داده خودش در روز سه شنبه نهم ماه ذیقعده راه شامیان پیش گرفت وقاضی سعد الدینخان نیز بالتماس او همدان رهسپار شد پل شد و مرده کیپشن که پیشتره بورد شده بودند در روز مذکور وارد مزار شریف شده بدم مزار و نواحی آن خود سرانه گوسفند ومرغ وبره نان و غیره اشیا در فرودگاه کیپشن برده مالیرا كه يك تنگه قیمت داشت انگلیسیان چهار تنگه داده بازار گران فروشی رواج گرفت و چون سردار محمد اسحق خان حکمران ترکستان که مصارف کیپشن را بامر ولایمہابت برسیم مهمانی از مال دولت میداد از ما جرا آگاه گشته و سوار محافظ در اطراف کیپشن گماشته مردم را از فروختن ماکولات باز داشته هشت نفر از فروشنده گانرا محبوس کرد و کرنیل رجوی از نیصب منیه شکوهٔ سردار محمد اسحق خانرا نزد قاضی سعد الدینخان نموده اظهار رنجید گی کرد و این گله و شکوه کرنیل رجوی از عرض قاضی سعد الدینخان حالی رأی والاگشته در روز سه شنبه شانزدهم ماه مذکور قاضی مزبورر ابذریعه منشور ارشاد کرد که عرض جوئی کرنیل رجوی چشم انصافش را فرو بسته و چنان بخود پنداشته که کسی از اوضاع واطوارش نمیداند و سردار محمد اسحق خان بنگهبانیکه از دولت با و شده طریق حفاظت اطراف کیپشن را پیش گرفته که کسی از اشیای خوردنی بفرده کیپشن نفروشد و هم بزیانی از دزد و غیره بمال ایشان نرسد که نام دولت سبك و پست نشود و مایحتاج اردو را از جانب دولت برساند اگر چنین نمبود از ورود کمیشن انگلیس در اندخو وشهرت بدبختی بنی هنگامه برپامیشد و بنای شکایت ایشان اگریال و طناب عدم رضای ایشان از مزار و شامیان تایوالند درازشود باك نيست و همی که بکار خویش داناتر است فقط و در روز بیست و نهم ماه ذیقعده که یوم ورود