Page 536

(٥٠٦) (جلد سوم) (شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان) (سراج التواريخ) مکشوف افتاد که در هر حالی از سرحد این شخص زمین متعلقه مارا بجهت مدعای مزبور که اشارت رفت بدولت روس پیشکش کرده ما را با او بجنگ میاندازد ولیکن شما اطوار کردار و رفتار خود را بنوعی بروسیان نمائید که اگرچه بایشان عهد و پیمان و رابطه و تعلق باطنی نداریم هم در خاطر بداریم که بایشان از طریق خصمیت راه بسپاریم و بخلاف رسوم و قوانین همسایگی بمتانت و عداوت گرائیم و با ایشان اظهار نمائید که سالهای بسیار همجوار نیات ایشان خواهیم بود و امید داریم که ایشان نیز نسبت بشان و بزرگی دولت خود بتجلت و اغفال و زحمت و آزار همسایه نیک خود را در دل قرار ندهد و اگر دیگری بخواهد که از غرض و مدعای خود مارا با ایشان بمجادله برانگیزد ناموس در سر و عروس مملکت و ملکت (۱) در بر داریم از مدعای غیر بیزاریم و همچنین ایشانرا هم فکر سلیم و اندیشه مستقیم نخواهد گذاشت که طریق نیکو را ترك کرده راه بد اختیار کنند فلما در همدر تضاعیف احوال مذکوره ماه شوال اینسال مهین کوهر درج جلال و بهین اختر برج کمال شهزاده آزاده سردار حبیب الله خان را باماه سپهر عفت و عصمت صبیه نیکو سجیه عبد المجید خان برادر محمدعثمان خان شهید که شرح شهادتش در اواخر جلد دوم گذشت عقد مناکحت منعقد گشته جشن سور و سرور ملوکانه که مثل آنرا چشم ابنای زمانه ندیده بپای رفت و آن بانوی مشکوی حرمت و احترام زیبنده حجله اعتزاز و اکرام گشت و از آنسوی قاضی سعدالدین خان را کرنیل رجوی که از ارسال و مرسول نامهای مذکوره از جانب و یسرای کشور هند تنبیه و تهید یافته حکم باز گشتنش بطرف هند صادر شد بذریعه مکتوب خبر داد که باصطخان طلب هند شده است و اینرا نیز نوشته بود که از راه راست ترین طرق جانب هند رهسپار گشته زود حرکت خواهد کرد زیرا که رجوع تصفیه گفتگوی خراب نامزدی دولتین که مقیم لندنند شده و آن طول دارد و رأی اغاب وی آنست که از راه کابل مرحله پیما شده درك سعادت ملاقات حضرت والا را نموده منظورات رأی انورش را در باب تعیین حدود و نصب بروج فاصله مقسوم گشته و رخصت حاصل کرده ره نورد کشور هند شده پس از ملاقات ویسرا بطریق لندن بر گردد قاضی سعدالدین خان با محض بخلاف این اظهار بنگاه او کرده بود داد و بنوشت که از دست رفتن خیام درفتن اقچه و از دست شدن آقچه ضائع گشتن تمامت ترکستان متعلقه افغانستان بل هندوستان متصور است و خوب شد که خواهش گشتمر روس را رد کردند و برنجید و در باب مراجعت او بکار داد که بحضور انور والا اطلاع داده از هر راه خواه ایران خواه افغانستان که امر اشرف نافذ یابد رهسپار خواهد شد و پس از اینجواب قاضی سعدالدین خان دوباره کرنیل رجوی پیام داد که آنجه در افغانستان از نصب بروج مفصله سرحدیه چه تصور خواهند کرد و اینرا نخواهند دانست که این بروج سدیست که دولت روس را از پیشقدمی نمودن جانب افغانستان باز میدارد و اگرچه در ظاهر خود بروج سد راه نمیتوانند شد اما باطناً فائده افراختن بروج در باز داشتن روس از جسارت و پیشقدمی اینست که چون نقاط فاصله سرحدیه بین و بروج نصب شود و نقشه و خریطه کشیده و مهرهای دول بر آن نهاده آید و تمامت مردم لندن آنرا دیده و آگاه گردند هر وقت که دولت روس از سرحد تجاوز نماید تمام دولت و ملت فرنگستان تاب تامل و تحمل آنرا ندارند و هتك حرمت خود میدانند که بدفع دولت روس نپردازند گویا که قدم پیش نهادن دولت روس از بروج و علایم نقاط فاصله سرحد اعلان جنگ او با تمام فرنگستانست پس تمام شدن امر سرحدیه متضمن اینمطلب و مدعاست و روسیان که اشکالات و اعتراضات گوناگون بروی کار می آورند مقصد و مراد ایشان تکمیل نیافتن و انجام نپذیرفتن امر سرحد است وقاضی سعدالدین خان اگر نیل رجوی ملاقی گشته در جواب این اظهار او لب بگفتار کشود که همچنین است اگر فکر دولت مادرك این فوائد را نمیکرد چرا امنای دولت انگلیس را منصف و ممیز تصفیه امور سرحدیه قرار میداد و کرنیل رجوی خروج از مخیم نموده گفت که منظور از مأمور شدن انجنیزان دولت مقتدره علیشان محض نقشه حدود برداشتن و خرپناه مواضع مستعده را نگاشتن بود که هرگاه خصم عزم تعدی و تجاوز نماید با منای دولت انگلیس معلوم و مشخص باشد که کدام نقطه از سرحد شایان حفاظت است دیگر عطای جز این نبود زیرا که دولت انگلیس مملکت افغانستانرا سد سدید و دیوار حدید در بین هند و روس دانسته عزم تصرف آنرا ندارد اگر دولت روس از سبب تسخیر هند اراده تصرف نمودن افغانستانرا در دل داشته باشد خواهند داشت و قاضی سعدالدین خان سخنان او را جوابهای نیکو گفته از هم وداع کردند و همدر هنگام عصر اینروز يك نمر كشتم روس ... (۱) ملکت یعنی زنانه کدخدایی شهزاده آزاده سردار حبیب الله خان