Page 538

( ٥٠٨ ) ( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواریخ ) کرنیل رجوی در مزار شریف بود سردار محمد اسحق خان برطبق دستورالعملیکه از حضور انور بنامش شرف صدور یافته بود بمراسم پذیره او پرداخت کرنیل افراسیاب خانرا بادویست تن سوارۀ نظام از فوج حیدری باستقبال گماشت وقاضی سعدالدخان که پیشتر از کرنیل رجوی وارد مزارشریف شده بود بامردار سلطان احمدخان و جمعی از سوارۀ کشاده ترکان و دیگر افسران وصاحب منصبان تا سر نهر راه پذیره پیموده و از دروازۀ تاشقرغان او را باماراتش هريك كپتان ليث وميجر دیورند و نواب حسن علیخان شیرازی وبهاءالدینخان رساله دار وقاضی محمد اسلم خان باعزاز واحترام بشهر در آورده بدیوانخانه عام پادشاهی فرودش آوردند و همگنان باسردار محمد اسحق خان مصافحه رسمی کرده بکرسیهایای گزیدند و در وقت قرار گرفتن بر کرسیها هفده ضرب توپ جهت احترام ورود کرنیل رجوی کشاده دادند و پس از ادای مراسم پذیره هرکدام بمقام خویش رفته روز دیگر کرنیل رجوی بسردار محمد اسحق خانرا در جای خوابش دعوت ملاقات کرده او بپاس آنکه مریض بود سردار محمداسمعیل خان پسر خویش را پیش او فرستاد چنانچه او کرنیل رجوی را ملاقات نموده و يك بدیگری تحفه وهدیه تقدیم کرده مجلس صحبت بیای رفته سردار محمد اسمعیل خان باز گشت ومقارن اینحال سعيد ظفرخان بن میرحکیم خان مرحوم از حضور اشرف والا بمنصب کرنیلی فوج سوارۀ نظام ترکی مفتخر گشته سردار محمد اسحق خانرا فرمان شد که تنخواه ومواجب نظامی و ملکی اورابرحال داشته مواجب ملکی اورا بعیالش برساند وتنخواه نظامش را بصرف مؤنت خود او داند تاروزگار بعسرت نگذارد وبقیه احوال کرنیل رجوی بامر اجمالش از راه کابل بهند بعد ازین در موقعش مذکور میشود انشاء الله تعالى ( ذکر حمله نمودن کفار کبیر ) ( بر مسلمانان آنجا و تمرد مردم نجيل وغيره حوادث ) وهمدر خلال این احوال پس از تنبیه و تهدید مردم ارن و شباش وغیره که از پیش رقم گشت هشتصد تن از مردم کفار سكنه کبیر که از هیبت وصول سپاه پادشاهی منازل و مساکن خودرا فرو گذاشته راه فرار برداشته بودند با کفار موضع و امه متفق و همداستان شده برمسلمانان سکنۀ کبیر تاخته ومسلمانان خبر یافته با پنجاه تن پیاده ساخلو که بمحافظت آنجا قیام و اقدام داشتند بسالاری صد باشی محمد حسن خان و هممائی مردم اوته پر وچغان سرای در موضع راون از راه مدافعه با ایشان دوچار گشته بمقاتله پرداختند ونه تن از کفار را بدار البوار فرستاده وملک سورنام کتازی را جراحت رسانیدند و یکتن سعد نام را ملا محمد صدیق نامی باسیری گرفته سپرد مسلمانان کتار کرده بمارش وتأکید بسیار نمود که اورا سالم نگهداشته اذیت و آزار نرسانند اما چون او در سال گذشته دین اسلام اختیار کرده و در ایام کفرش دو تن سید از پیادگان ساخلو را شهید نموده بود محمود خان برادر زاده ملك محمد اکرم خان اور امقتول ودو برادرش را که از راه خفـا بتجسس احوال او آمده بودند مجـروح ساخت وازین امر کفارسکنۀ کتار آگاه گشته بنه صفتن آمادۀ انتقام شدند و بتوسط مردم ماموند بالای مردم اسلامیۀ كبير تاخته پنج نفر مرد و یکتن زن از مسلمانان سکنۀ راون مقتول کرده باز گشتند ومقارن اینحال یکتن پیادۀ نظام از فوج میان رحیم خان که از لغمان جانب اردوی مقیم کنر راه برگرفته بود در نواحی اسلام پور از ضرب گلوله دوتن دزد دیوگلی کشته گشته وتفنگهاشان آنجا از شنیدن آواز تفنك سبك از جا برخاسته خودرا بقتل گاه رسانیدند و دزدان فرارکرده ایشان تعاقب نموده چون بکوه کندر بر صعود دادند پسر نورائی نام دیوگلی را ازجمله دزدان مقتول ورفیقش را مجروح ساختند و دزد مجروح با دیگر همراهانش که یازده تن وبرفراز کوه بودند پیوسته همگنان جان بسلامت بردند وهمدرین اثنا مردم کوهستان نجیل و اتوب و جلبگاه ودره صیقل از سبب اینکه صاحبزاده گلاب شاه نامی قوت حضرت والا را در افواه سمج و مشتهر ساخت تمرد ورزیده سر از خط فرمان بیرون کشیدند و از راه سرکشی و بغاوت وارد نجیل شده سه چهار قلعه را متصرف شدند وهمه را از صدمۀ آتش خراب ساختند واز صدور اینواقعه هرد وزن سكنۀ نه گل از غیرت بمدافعه بر خواسته هفت تن از باغیانرا اسیر وقتیل ساختند و این ماجرا از عرائض کار پردازان آنجا بمسامع فيض مجمع ذکر حمله كفاركبير