Page 467

(٤٣٩) ( جلد سوم ) (شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواريخ ) قلعه متینی در الیسرز مین پرداخت و باندازه وسعت دولتت شهر هرات بلکه موازی سی جریب زمین را برای آن قلعه تعیین کرده بنیاد نهاده وجه مصارف حصار و دیوار های حجر ات آن بدون دیگر اسباب و آلات کار آمد بلمك روپیه از خزانه دولت بمیران سفیدش موافق آمده اهتمام کار تعمیر آن بعهده میرزا محمد کریم خان قندهاری گذاشته شد و تهیه و آماده نمودن تمامت اسباب تعمیر را جنرال غوث الدینخان بدوش خویش گرفته قلعه را بانجام رسانید و همدرین اوان فرامین مؤکده بنام میران و بزرگان هزاره دای زنگی و بهسود و دای کندی و مردم دولت یار در باب ساختن سرک راه کابل و هرات شرف اصدار یافت و باندی زمان از حشر و ازدحام طوائف مذکوره طریق وسیع و همواری که عبور سپاه و توپخانه بسهولت میشود ساخته و پرداخته گشت و بالفعل بروز میر مند و هری رود پل چوبین استواری ساخته شد و همدرین وقت از سبب آنکه گفتگوی علاقه پنج ده و پاشان بامعات روس درمیان بود مکتوبی مشعر بر استفسار احوال هردو موضع مسة كور از وزیر مختار دولت انگلیس که در طهران اقامت داشت مصحوب حاجی حسین نامی در سرحد هرات رسیده و سر حد داران افغانی بر طبق دستورالعملیکه از جانب باد شاهی بدست داشتند حامل نامه را از عبور باز داشته نامه مذ کور را که بنام نائب الحكومة هرات بود بدست یکی از سواران خود نزد نائب الحکومه فرستادند واو فرستاده وزیر مختار را در همانجا که رسیده بود امر توقف کرده پیام داد که درین روزها کمیشن دولت انگلیس باهاد عقد سرحدات افغانستان گشته وارد سر حد هرات و کهسان خواهند شد پس در همانجا بوده هروقت که اهالی کمیشن وارد شده رهسپار نجد و پاشان شوند اگر بصلاح و صواب مقرون بود اجازت داده خواهد شد که باردوی خود ملحق کشته احوال نجد، وپاشان را بوزیر مختار نگار دهد وقبل ازان اجازت با و ادن بخاك محدوده افغانستان ندارد و این جواب نائب الحکومه هرات منظور اعلیحضرت والا نیز شد و همدر خلال این احوال دو نامه از مستر بارتمن نام انگلیس پلتیکل ایجنت شالکوت بحکمران قندهار رسیده نوشته بود که هزار روپیه نقد از میرزا حیدر قلیخان نام قندهاری خادم دولت انگلیس برذمه محمد عمرین نام پسر سردار قدوس خانست برای او در شالکوت ارسال دارد و هم مالیات زمین مزروعی واقع قندهار او و میرزا یعقوب علیخان برادرش را که هردو تن بخدمت دولت انگلیس مواظبت دارند معاف و مرفوع القلم نماید و حکمران قندهار بنابران که همه حکام ولایات بدون عرض حضور و صدور امر والا اجازت گرفتن چیزی و دادن پشیزی را ندارند هر دو نامه مستر بار تمن مذکور را ارسال حضور انور والا نموده حکم اقدس بنام او شرف اصدار یافت که هر گاه در ابتدای تخلیه قندهار معافی مالیات زمین مشار الیها را کار داران دولت انگلیس استدعا میکردند و منظور نمیشد ایرادی بدولت افغانستان وارد نیگشت چه جائیکه بعد از سه چهار سال التماس عفو مالیات زمینداری آنارا بکنند و دولت افغانستان معاف بدارد پس جای آنست که اعتراض کرده و این نکته (۱) سنجیده گفته شود که هر که از مردم افغانستان بخدمت دولت و ملازمت انگلیس را اختیار کند و کار گذارانش خط سفارشی بنگارند البته باید وابستگان واقوام اشخاص سفارش یافته با عتماد آنان از قید حکم وفرمان حا کم وقت بیرون روند و متحمل بار هیچ تکلیفی از امور اطاعت سلطنت نشوند و از نجاست که کار گذاران دولت بهیچرا قدرت نیست که در جمیع ممالك متعلقه خویش حبه و دیناری از مال دولت را بر رعیت بگذارند و با بخشند و اگر چنانچه ملاحظه قواعد اصلی نباشد در سال دوازده لك روپیه انگلیسی از دولت بهیه بدولت افغانستان میرسد يك يا دو لك آنرا هرگاه سفارش نمایند و دولت افغانستان بسفارش ایشان تقسیم کند مضائقه نخواهد بود اما مدار امور سلطنت بسته بقواعدیست که رعیت و سپاه بران امضا کرده اند پس دولت از قواعد گذشته نمیتواند و مذاکره معامله آن دو تن میرزا با محمد عمرین خان شرعیست شخصی را و کیل خود قرار داده برطبق امر شرع شریف رفع مخاصمه کنند فقط و همدرین باب پس از سوال وجواب مکتوب کرنیل سنجان را که خودش در خصوص همین فقره استکتاب نموده در وقت تخلیه قندهار بسر دار شمس الدینخان سپرده بود حا کم شالکوت سند قرار داده در محفل ابراز آورد و اعلیحضرت والا انرا نیز وقتی نگذاشته بفرمود تعمیر اثنا ساختن راه هزارجات از کابل تا هرات رسیدن مکتوب وزیر مختار دولت انگلیس بنائب الحکومه هرات (۱) نکته سخن پاکیزه که پوشیده بند و هر کس آنرا نداند