Page 299

(۲۹۲) ( جلد دوم ) ( ذکر وقائع عهد امارت اعلیحضرت امیر محمد افضل خان ) ( سراج التواريخ ) قلات در دامنه کوهی که مابین ایشان وقلات حائل بود فرود شدند وامیر شیر علیخان آگاه گشته سردار فتح محمد خانرا باسردار سکندر خان که از حضور امیر محمد افضل خان مأمور حکومت هزاره جات شده وازراه کافر تصفی درقند هار نزد اورفته بود باپانزده هزار سوار ازقفای ایشان تعیین کرد وسردار محمد اعظم خان با سردار عبدالرحمن خان روز دیگر از جائیکه فرود شده بودند کوچ کرده رو بمنزل ديوارك نهادند و دروقت راه پیمودن سردار عبدالرحمن خان ازراه بیرون در چپ اردو جای راه نوردیدن اختیار کرد وعبدالرحیم خان وجنرال نصیر خانرا باچند تن دیگر ازافسران و جمعی از پیاده وسوار پیشرو لشکر قرار داده امر کرد که بفاصله هزار و پنجصد گام پیش رفته بایستند و تا که خودش ازپهلودارد وازمیان بدیشان نزديك نشوندد امه نیایند و بافرهدگاه بهمین منوال ره نورد باشند تا کرسواران امیر شیر علیخان در رسیده حمله کنند خودش ازپهلواوایشان ازپیش رو ساز مدافعه نمایند و چون نزديك منزل شدند سردار عبدالرحمن خان باده بست سوار و دوضرب توپ عنان باز کشیده درعقب اردو در آمد ودیگرانرا اسپ پیش رفتن فرمود وتا که تمامت سپاه وارد منزل شده فرو کش کرد سردار عبدالرحمن خان درعقب از اسب فرود شده جای همی نوشید که ناگهان چند سوار ازدور پدیدارگشت واو دویست سواررا که همراه داشت بپنج پنج بهرپشته ومواضع مستعده مأمور کرده فرمود که ازهرپنج سوار یکی فراز شده پس از لحظه فرود و دیگری برشده هبوط نماید و چهار دیگر در خفا ایستاده باشند که سوار مخالف گمان سوار بسیار کرده حمله را دشوار دانند وهم در ارد و سواری را فرستاده كمك طلبيد وعبدالرحیم خان وجنرال نصیر خانرا خبرداده امر کرد که سواران خودم رژیر پشتها درنظر شما از اردوی امیرشیر علیخان می نماید زنهار دردل اندیشه راه نداده باسوار. وپیاده وتوپخانه آسوده حال جانب من آئید که گروه مخالف از آمدن شم اواقف نشوند که قبل از وصول شما بدانند که درین وادی کسی در نزد من نیست واینوقت تمامت سواران مخالف نمودار گشته راه بسردار عبدالرحمن خان نزديك کردند وهمراهان او خائف گشته عرض و استدعا نمودند که میباید سوار شده جانب ار دو راه برگرفت که ضائع نشويم اما او درنك را بهتر از حرکت دانسته خواهش همراهانش را رد کرد وسواران خصم بفاصله گلوله رس توپ رسیده ایستادند تا که كمك ازاردورسیده گروه مخالف را یقین حاصل شد که لشکری تاکنون در نجا نبوده پس برهردو توپیکه باسردار عبدالرحمن خان ومقدار هزارکام ازخودش دور بودند حمله کردند واو بعزم مدافعه سوار اسب شده دلیرا به بایستاد وتوپچیان سه بهار گلوله توپ جانب یورشینان رها داده ایشان روی برنتافتند تا که توپچیان خودرا زبون پنداشته هردوتوپ را بگذاشتند وسوار اسپان توپ شده خودرا بسردار عبدالرحمن خان رسانیدند و آنان بتوپ رسیده دوتن توپچی را که درزیر توپ در آمده بودند یکه را کشته و یکی را مجروح نموده هر دو توپ را متصرف شدند و بکش کردن آنها پرداختند و در بحال عبدالرحیم خان وجنرال نصیر خان که باهمراهان ایشان ازراه امداد رسیده و از سرعت راه پیمودن بسی تشنه شده بودند سردار عبدالرحمن خان همه را ازواقتیها که باخود داشتند امر آشامیدن آب کرده پس ازسیراب گفتن دوفوج پیاده را ازافواج ماتحت عبدالرحیم خان بایکترن کرنیل ودوفوج پیاده دیگر ازغیره افواج ازراه خفا جانب سواران خصم که بکش کردن هردوتوپ مشغول بودند کماشت چنانچه نزديك آنان شده دفعةً ایشانرا هدف گلوله توپ وتفنك ساختند و به فیر ششصد تن آدم وهزار راس اسپ دراطراف توپ بخاک هلاک انداختند و مابقی توپها را که متصرف شده بودند فرو گذاشته راه فرار جانب قلات برداشتند وسردار عبدالرحمن خان باسپاه خويش راه تعاقب پیش گرفته تا فراز کوه طبق سر وقلعۀ خالا ایلغار کرد و برزیر پشتها صفها آراسته سواد لشکر وتوپخانه اش را بسپاه امیر شیرعلیخان که دراندرون وبیرون قلعۀ قلات جایداشتند نشان داده ایشان نیزازخوف اینکه برقلعه وسنگر یورش خواهد برد بسنگرها پس از رسیدن شکست یافتگان استوار ایستادند وسردارعبدالرحمن خان باده ارده فوج پیاده ودوهزار سوار نظام وهزار سوار کشاده ازمردم درانی تاوقت تاریکی شب همچنان صفوف آراسته بایستاد بعد جانب لشکر گاهش مراجعت کرده سوار را دوحصه نموده بساقه بداشت وامر کرد که حصۀ ایستاده حصۀ دیگر بقدر هزار گام راه پیموده باز ایستند تا حصۀ اولین راه بر گرفته هزار گام پیشتر رفته بدینمنوال رهسپار باشند و افواج پیاده را با توپخانه پیش رو راه رفتن فرمود ودرهنگام سحروارد معسکر شد و چون از کثرت باران همه اعمال