Page 1170

(١١٤٠) (جلد سوم) ( وقایع ماه ربیع الاول سنه ۱۳۱۳ ) ( سراج التواریخ) رفقای دولت خویش مأمون و مصون دارد و افغانستان سد روئین اندر زمین باشد پس بناء علیه ختم مهمان بودم باید درخاك مملكت انگلیس شود تا در سائر ممالك اروپا سیاح گفته شوم و امنای دولت انگلیس این گفتار شهزاده راپسندیده ردانش وی تحسین و آفرین کردند و هم خواستار شدند که چون بندگان و خدمه و كاب سعادت انتسابش زبان بیان اهل اروپا را نمیدانند لازمست که سرقتر (جيرك ) که تا کنون مهماندار عالیست در سیاحت اروپا ره نورد خدمت رکاب باشند و کرایه ریل را هم چند حضرت عالی بران احتیاج ندارد از دولت انگلیس ادا نموده خدمات هبوط و فرود عالیرا از روی زبان دانی بپای برد و شهزاده این امر را پذیرفته چنانچه گذشت تشریف فرمای مملکت فرانس شد و نوزده روز در پاریس بسیر و سیاحت بسر برده بساعت چهار پس از نصف روز بیست و نهم مذکور ماه مسطور که روز نوزدهم در نگش در پاریس بود با خدمه خویش بسواری کالسکه راه ایستگاه ریل پیش گرفت و شب را بحزم واحتیاط کثرت آمد شد ریلها که مبادا آسیبی روی دهد در ایستگاه بسر برد و روز سلخ ربیع الاول که ذکر آن وعده داده آمد و عمله های خود بشرح رود بسواری ریل طی مسافت بندر مارسل نمود ذکر وقایع افغانستان که در ایام سیاحت سر دار نصر الله خان بوقوع یافتند ذکر وقایع افغانستان که در ضمن سیاحت سردار نصرالله خان ( بوقوع پیوسته ) وازینسوی در خلال احوال سر گذشت سردار نصرالله خان که بشرح رفت چهار تن از بزرگان کفار کاموز که وعده حاضر آوردن هزار روپیه را پس از گذشتن روز عید خود داده و در خانهای خویش چنانچه گذشت رفته بودند با هشتصد و بیست روپیه نزد سپهسالار غلام حیدرخان حاضر آمده اظهار آمدن بقیه بزرگان قوم خود و آوردن بقیه وجه را کردند که پس از عید خود ایشان می آیند و می آرند و سپهسالار هر چهار تن را رخصت مراجعت و بقیه وجه را که یکصد و هشتاد روپیه بود بنام هشده تن از بزرگان ایشان برسم خلعت خط دست داد و همدرینوقت حضرت والا سرای صاحبزاده کاکامع اقام خیابان مرادخان را که از وجه عین المال خریده شده بود از عرض و استدعای سید یاقوت شاغان کینان که خانه نشیمن و استعداد و استطاعت خریدن سرای نداشت بوی عنایت فرموده فرمان داد که دران جای گزیده کرایه ندهد و مقارن اینحال سیدصالح بن سید غلام جان کنری عرض پرداز پایه سریر سلطنت شده بزبان دعا و ثنای دولت استدعای رحالی وظیفه مستمره پدرش را که فوت شده بود نمود و حضرت والا عرض اورا بگوش لطف شنیده در روز بیست و نهم ربیع الاول که همدرینروز سردار نصرالله خان از پاریس جانب مملکت ایطالیا چنانچه گذشت عزم سیرو سفر کرد سپهسالار غلام حیدرخان را فرمان شرح ورود سر گذشت وسردار نصرالله خان ( درمملکت دولت ایطالیه ) وازانسوی سردار نصرالله خان که روی جانب مملکت ایطالیه نهاده بود شب را در ایستگاه بسر برده بساعت دوازده پس از نصف روز یکشنبه سلخ ربیع الاول بسواری ریل وارد بندر مارسل گردید و کرنیل تالبیت ترجمان با(دا کترل) شرف اندوز فرود گاه شهزاده شده آداب تعظیم و تكريم بتقديم رسانیدند و شهزاده پرسش و پژوهش حال ایشان فرموده بعد بسواری کالسکه باخدمه رکاب میمنت انتساب طی مسافت نمود وازساحل در جهاز تشریف (۱) شراع برده از وصول شهزاده کاریگران و جهازرانان باطناب و (شراعش)(۱) جهز ارا صعود داده میر اسمعیل خان رساله دار بکسر شین با سپاهیان نظام که راه نورد خدمت بود در خارج جهاز ادای سلام نمود و شهزاده در جهاز جای گزیده بحر پیما بادیان کشتی شد و بندر مارسل را بدین نهج ضبط روز نامه خویشتن فرمود که این بندر از بنادر معظمه وممعوره مملکت را گویند فرانس و در زینت و آرایش وطرح عمارات وصنائع و نقش و نگار و نظافت بوزن وبازارشان پاریس است که گویا دولت فرانس پس از پاریس شهری بر رونق و زیباتر از بندر (مارسل) ندارد وهمچنانکه در انگلستان (لورپول) سر گذشت سردار نصرالله خان در ایطالیه