Page 1143

(۱۱۱۳) (جلد سوم) (شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان) (سراج التواریخ) (بوزای گنبد) چنانچه گذشت بنام او شرف اصدار یافته بود مامور رفتن در (بوزای گنبد) کرد که با کمیون دولت انگلیس ملحق شده بکار تعیین خط و نقاط فاصله سرحد پردازند و همدر خلال وقایع مسطوره نایب عاشور و خان بدرود جهان کرده پس از چندی لعل بيك خان پسرش کا طریق خدمت شهزاده آزاده سردار حبیب الله خان می بود از کابل مأمور اقامت واخان شد و مقارن اینحال علی محمد خان ضابط کانهای بدخشان معدن لعل را که بقرار نقشه تعیین حدود داخل خاك متصرفه دولت روس گردیده بود بفرمان حضرت والا فرو گذاشته ششصد و چهل و چهار مثقال و شانزده نخود لعل که در عرصه پنج ماه حاصل نموده بود با خود برداشته در معدن کوه لاجورد آمده اقامت ورزید و لعلهاى مذکور را با یکخروار و چهل سیر سرب و هفتاد و هشت سیر لاجورد حاصل معادن تحویل خزانه بدخشان نمود و محمد رینون میرزا سید امیر نام جلال آبادی عامل سائر تاشقرغان که محصول اموال تجارتی بازرگانان اورکنجی و تاشقرغانی را گرفته و بخیانت رسیده داد، بود مبلغی از مبالغ زیادی از اقرار ایشان بکاغذ رسمی نوشته و بمهر شهادت چندین از اراذل و اوباش رسانیده در غیاب مقرین آنرا نزد ملا قطب الدینخان قاضی محکمه شرعیه تاشقرغان برده و قاضی بمحض همان چند مهر که در حجت مذکوره نهاده بود حجت شرعی داده واصل آنرا بتوسط شارد بعد بازرگانان از کید او آگاه شده از راه داد خواهی نزد نوروز خان کوتوال تاشقرغان رفته ماجرا بازداشتند و او میرزا فقر محمد خان نویسنده محکمه کوتوالی را با ایشان همراه نزد قاضی فرستاده ماجرا پرسید و قاضی انکار نتوانسته اقرار کرد و حاجی داد محمد خان حاکم آنجا با حاضرین مجلس و سر دفتر در ذیل اقرار قاضی که بخامه اعتراف در کتاب حکومتی نوشت خاتم شهادت برنهاده تفویض نوروز خان کوتوال نمود و پس از چندی اورا نزد خود خواسته اقرار نامه قاضی را طلبیده گفت که پاره شود تا خیانت کاری قاضی و میرزا روی روز نیامده مستور بماند و از از واهمه اینکه مبادا حضرت والا از مخياتض وقایع نگاران از وقوع این قضیه آگاه شده باشد آنرا بمحاکم نداده ارسال پایه سریر خلافت داشت و حضرت والا فرمان کرده هم دو تن قاضی و میرزا را محبوس و مغلول طلب کابل فرمود و قاضی را سخت مواخذه نموده میرزا را بدار سیاست و عبرت امر کشیدن کرد و مال و منال او و نزدیکانش را ضبط و خود ایشان را محبوس فرمود و هم درین هنگام فتح محمد خان پسر محراب خان کا نامناوش روز فزان در ماوراء النهر بسرمی برد با مهر و اجازت حضرت و الا با عانت زناد رامور اجله از دولت خارجه در کابل آمد و هم میرزا شاه محمد خان مأمور فروش پوست قره کل و مقیم بخارا را فرمان رفت که صد قبضه چاقوی يك تيغه و صد قبضه دو تیغه و بیست و پنج قبضه چهارتیغه و پنج عدد هزار پیشه ساخت کارخانه تریال روس خریده ارسال دارد و او نیز بوقو وصول افکندن این منظور اسپ هدایتی را بجای آورد و همدر خلال این احوال سردار گل محمد خان که امر تعیین حدود فاصله سرحد جنوبی را با کمیثین دولت انگلیس بسر برده و بفرمان طلب در کابل آمده بود مأمور حکومت ارگون شد و از کابل با اردوی رشکوهی که مأمور اقامت برمل گشت در آنجا رفت و در موضع سرخسن قلعه متین دولتی احداث کرده و کاریز واقع آنجا را که از خاك و خاشاك انباشته و مسدود شده بود پاك ساخت و چوب عمارات قلعه را بمردم رعیت امر نمود که هزار تیز بزرك از کوه باجوره فرود آورند اما کار قلعه را بفرمان حضرت والا معطل بسال آینده گذاشت و در خلال اینحال سردار شیریندل خان هسه فوج پیاده نظام پکتالی و جدیدی و قراپانی را با توپخانه بسبب شدت گرما از نظام گاه خوست کوچ داده در موضع صبری امر اقامت ییلاق کرده از فروکش کردن این افواج در آنجا متمردین قوم منگل که از دادن فوج نظام سر باززده و پس از مراجعت بزرگان خویش از کابل چنانچه گذشت سر تفخر برداشته لوای بغاوت افراشته بودند خوفناك گرديده سراسیمه سان بپای ضراعت نزد سردار شیریندل خان آمده جبین اطاعت برزمین معذرت سوده عفو تقصیر خواستند و هزارتن را برای ملازمت فوج نظام بگردن گرفته وعده دادند که اهل خود را از کوه جهالت فرود آورده بمساکن خود باز گردند و سردار شیریندل خان عذر و خواهش ایشانرا