Page 89

نسخۀ سوم عين الوقايع صفحۀ 8 دوست محمد خان باستمدادی فرار مینماید و در نزدیکی جلال آباد با لشکريان آن دولت متصادم شده اما شکست میخورد و انگلیسها بکابل ورود می نمایند و سکندر پرنس انگلیس در شهر کابل مقيم ميشود و بعد از چندی چوک باصطلاح کابل میدان وسیعی را گویند که اطراف آن دکاکین است اهالی سر بشورش برداشته او را می کشند و عساکر او را منهزم میسازند و مکنتین سکندر پرنس انگلیس را دو قطعه نموده بیکار چوک کابل می آویزند و از لشکريان انگلیس تا جلال آباد تعاقب می نمایند بطوریکه از پانزده هزار نفر سپاه جنگی و نظامی انگلیس بجز یکصد نفر محبوس در نزد افغانها کسی باقی نمی ماند و یکنفر هم از آن جمعیت فرار نموده بود که اسم شخص برسیدن همزبانان خود در سر حد پیش آور و ادای بیان وقایع حال همراهان خود چون زهره آب کرده بود وفات یافت و در اینسال تمام جمعیت دولت و ملت انگلیس پنجاه و چهار کرور بود جمعیت دولت و ملت فرانسه شصت و هفت کرور و در اینسال شاه شجاع ابن تیمور شاه استقلا بفرمانفرمائی ولایت افغانستان تا نقاط کشمیر و پیش آور و بسیار از صفحات الی قندهار و بدخشان منصوب بود و پسرش بقندهار حکمرانی داشت و امیر دوست محمد خان که جوان کاری و داعیه سلطنت داشت دستگیر انگلیسها شده بود بملاحظه اینکه سلطنت شاه شجاع خالی از خلل بماند زیر اشاه شجاع را میبرد محمد خانمطلن نبود که ایشان بنا انکلیسان بود در سنۀ 1258 هجری) (مطابق 1842 مسیحی) سردار کهندل خان و برادران او محمد دل خان و رحمدل خان افغان باجازت امناء دولت علیه ایران از کرمان روانه قندهار شدند و عباسقلیخان جوانشیر حکمران کرمان بهمراهی دستمداد در عزیمت شان نمود مشار الیهم برسیدن قندهار فتح جنگ میرزا ابن شاه شجاعرا شکست میدهند و قندهار را متصرف شده بحکمرانی می پردازند و در اینسال شاه شجاع کجحت شمشیر را گویند که بزرگان افغانستان و هندور در آن می نشینند که آدم حمل و نقل میشود مزبور بکابل مقتول میشود (شرحش اینکه) روزیرا بکجحت نشسته با اجزاء خود از دروازه لاهوری شهر کابل برای گردش برآمده در راه متوجه گردش مینمود و جمعی از خواص و مستحفظین او نیز همراهش بودند ناگهان از عقب سرش ایشیک آقاسی محمد جعفر که از قراباشتیه مرادخانی کابل بود شاه شجاع را بهدف گلوله قرار داده مقتول ساخت و این کار او بتحریک شجاع الدوله و نظام الدوله پسر زاده های مرحوم پاینده خان که برادرزاده های امیر دوست محمد خان بودند شد و در این حین و صیص و نیر محمد اکبرخان پسر بزرگ امیر دوست محمد خان از طرف غزنین بکابل ورود می نماید او را بجملگی هر چه تمامتر اهالی می پذیرند و بیطراق وارد شهر کابل می نمایند و پیر دوست محمد خان از حبس انگلیس رها شده و از هندوستان عزیمت کابل اختیار نمود هم در این هنگام که خبر قتل شاه شجاع الملک بدولت انگلیس رفت از رها نمودن امیر دوست محمد خان نادم شدند و از دوستو محمد خان ارکیسی بزار کسی بخونخواهی شجاع الملک مأمور تسخیر و شیر امالی کابل نمودند و تریول صاحب انگلیس با یکنفر صاحب منصب پولک نام که سردار جنگی مغرب بود و او را بمد حادر کابل لات میماید ند بریاست لشکريان انگلیس مقرر و مامور فتح کابل شدند و در آن بنو ورود نموده بعد از چندی صلاح با صلاح و معاهده با امیر دوست محمد خان دیدند و بعد از معاهده بسند مراجعت کردند چون روزیرا صاحب منصبان انگلیس با وزیر محمد اکبرخان پسر بزرگ امیر دوست محمد خان در قلعه محمود خان واقعه بکابل خیال معاهده داشتند درین گفتگو وزیر محمد اکبرخان با یکنفر