Page 561

الوقایع ملیحا بقية عين بن صفحہ ٥٥٤ در آن اثنا آقا رضی صا بونچی از متمولین مسلمانان ان شهر عبور میکرد نامشار او را ایچ کرده مقتول ساختند مسلمانان خبر یافته جمعی حمله آورده چند نفر قاتلین او را کشته در وزه ١٥ دکاکین و مغاز بها با تمام بسته شد و هزار و پانصد نفر از مسلمانان بمنزل کیور نا طور رفته کسب تکلیف خواسته در آن مورد ارامنه فرصت یافته چندین هزار نفر با اسلحه بیرون تاخته دکاکین و مغازه های مسلمین را غارت نمودند مسلمانان خبر دار شده منتظر اجازه حکام نشده بیرون دویده حمله در بارامنه شدند و با قتال و جدال بر افروخت و جمعی از طرفین مقتول و مجروح کردید یکه بخنستند ارامنه که در شجاعت مر و میدان مسلمانان شکست خورده متفرق بالای بام و عقب روز نه و پنجره خانه های خود بر آمده با شلیک را بطرف مسلمین گذاشتند و جمعی از مردان و زنان و اطفال مسلمین بیکناه و پنچر مسافر و بومی بقتل رسید مسلمانان از راه غیرت بجوش و خروش آمده از مرک نیندیشیده درب خانه های آنها را شکسته و تیغ خونخوار بر آن قوم آبکار نهادند و اغلب عمارات آنها را آتش در آن حین صد آ عیسی از منزل یکی از ارامنه بلند شد که سنگهای عما را تزا حرکت داد و سقف اطاقها را بهوا نزد بعد معلوم شد که چهار ده صندوق فشنگ و نارنجک از ارامنه در آنجا بوده از سرایت آتش ترکیده و از آن محقق شد که ارامنه تهیای تدارکات حربی بر آمد وقتی میدیده اند القصه ٤٨ ساعت این محاربه طول کشید تا جناب حاجی زین العابدین تقی بزرگان طرفین را خواست و خونریزیرا بتدبیر عاقلانه خود نثار کساخت و شبش ارامنه را با جناب قاضی میر کریم صلح دا در وز ١٨ که جناب شیخ الاسلام قفقاز در منزل معزی الیه ورود کرد در وز ١٩ بمسجد کلیسا رفته طرفین را بقرآن و انجیل قسم دادند که فتنه جوئی و کینه را فراموش نموده خیر خواه یکدیگر باشند آنگاه اجازه بدفن مقتولین و فحص مجاریحین دادند و انچہ بحساب آمد از ارامنه چهار هزار و دویست و ده نفر و از مسلمین دویست و پنجاه نفر مقتول بودند که مقتولین اسلام اغلب ایبراً بود بعد جناب حاجی میرزا زین العابدین مجلسی بصرف شربت و نمار منعقد کرده نطقی مبنی بر مودت طرفین نمود و با نیت و طرح مصارف گزافی متحمل شد خداوند اینکونه اشخاص وطن پرست را حفظ و پایدار فرماید اغلب اهالی باد کو به داعیان قفقاز بعد از انواقعه بانواع وسایل بطرف ایران و سایر نقاط از آن ورطه بلا خود را بیرون کشیدند منجمله آقا محمد حسین رئیس التجار برشت و آقا میرزا عبد الرحمن بانزلی رفت بسته امانتی و پسته خانه فینسک روسیه که اشیاء حراقه داشت و محترق کردیده محل و اسباب پستخانه را یکسر سوخت شورشیان روسی راه آهن پولینه را از سه نقطه بکلی خراب کردند دست کشیدن کارخانه جات ذدغال و فابریکهای متعدد بو تلیف و سایر نقاط روس د بشورش پرداختن که تعداد آنها به پنجاه هزار نفر میرسید و تجدیدا پنجاه هزار نفر دیگر از عمله نجات با آنها هم دست کردیدند شورش سخت قلت مد بطر ز بوغ تحریک الکس زابون کنیش روسی که فتوی با تحاد سپاه و رعیت وضده اعلیحضرت امپراطور داد احاطه کردن شورشیان قصر ییلاق قیصر روس و همرا درون قزاقان به آنها و متفرق ساختن اعلان جنرال تر یبو فارئیس نظمیه که در ظرف ٢٤ ساعت هر کس پی کار خود نرود جان و مالش در خواهد بود شورشی سخت در مسکو بر ضد دولت حریق سخت در بندرگاه سیواستپول و الیسیا راه آهن درشو پادشاه صوئیه د ادریال دیچہ بواسطہ علالت مزاج و کبر سن انزوا گرفته سلطنت را بوسعید خود واگذار کرد چون ۶۷ سال از عمر و ٣٤ سال از سلطنت معزی الیه میگذشت و بیم شورش نیز در حد و د قلمر و او بود (انگریش) خروج شخصی در لندن بدعوی ده که چندین هزار نفر با و کردیدند حمله عساکر انگلیس در صومال بمواجز آنان ملای معروف و با خسارت و تلفات زیادی