Page 545

نسخه ۱۳ خاتمه صفحه ۵۳۸ دشمن نتوان حقیر و بیچار شمرد خوش گفت آنکه گفت از شور آمد برون طوفان در عالم گیر شد خاک بر آن رائی با چشم که سرشت در جای دیگر سعدی علیه الرحمه میفرماید پنجه خزار بل را خار کرد ........ کر خار کرد علت دویم نفاق بین رجال دولت روس بود که اتحادی در بین آنها نبود و در حقیقت خیر خواهی مملکت و ملت و دولت خود نداشتند و در این باب دلایل صحیحه زیاد داریم که محتاج بشرح آن نیست منجمله ژنرال (کورد پاتکین) که یکی از رجال نامی و (سیومیزه) وکیل دولت روس است پس از چندین سال زحمات خدمتگذاری صادقانه او که شرحش در جا دیگر مفصل بیان شد. بحکمرانی ماوراء النهر خاک آخال بر قرار گردید و پس از چندی معرفی امپراتور پطرزبورغ احضار نموده بسپهسالار و وزات جنگ منصوب داشته و اینمطلب باعث کینه و عداوت باطنی قدیمی خدام پیشگاه امپراطوری شده از راه بخل و حسد که فطری و جبلی عموم مخلوقات است در سدد انتقام او برآمده تا زمان وقوع این محاربه موقع را غنیمت شمرده اسباب هزیمت و ماموریت او را بشرق اقصی فراهم کردند و در ضمن بتاخیر و تعلل پیشرفت مقاصد او پرداختند منجمله در فرستادن اسباب لوازم قشونی و مهمات حربی متعاقب او بطفرہ و اهمال گذرانیده آنطور که باید و شاید کارگشائی نمودند بقصد اینکه ژنرال موصوف در میدان جنگ یا گرفتار یا مقتول یا متهم گردد و کار بر وفق مراد رقبای او شود معلوم است اخبار و آثار او با تمام مشخص جنگی اقدام بکشته برای سلطان هم بر میگردد وانگاه شخص امپراطور که نمیتوانست شخصاً لشکر و توپ و تفنگ و آذوقه را بمقدار راه آهن گذاشته روانه شرق اقصی نماید نا بُد دیگران رجوع میفرمود و آنها هم اغلب بطوریکه ذکر شد نفاق را پیشه کینه خیر خواهان واقعی خود را مدافعه نمیشه داشتند تا رفته رفته و قره شوکت ملت و دولت خود را از میان بردند پس در هر ملت و دولت که نفاق دایر باشد عاقبت پایمال خصم و پریشان حال و دچار حوادث کلی خواهند شد القصه ژنرال کورد پاتکین کمال قبول ماموریت ریاست محاربه شرق اقصی را نمود با خود خیال کرد که با استعداد قابل بیرونم و ژاپون را شکست میدهم پس از ان نیکنامی کلی حاصل دارم و از نز درقبای درباری دور و حکمران و فرمانفرمای خطه کوریا و منچوریا و تصرفات شرق اقصی خواهم بود بدینخیال روانه شد و از مصایب معلومه مقصودی که داشت نایل نیامد بیخیال مؤلف که اگر خود او در پای تخت می بود و یکنفر جناب پسندیده وزیر مختش را بریاست جنگ میفرستاد و دستورالعمل میداد و بظاهر نمودن و پشت بندی استعداد قشونی میدان جنگ میده با خواست خدا و در بنمود که فتح نمایانی حاصل نماید تا بدیهی که اهل دانش و بینش است میداند که رفتن ژنرال کورد پاتکین وزیر جنگ روس بشرق اقصی و کار پیش نبردن او باسباب مخزابی و بدنامی نیاورد آن دولت شد علت سیوم بیخبری و عدم اطلاع دولت روس از استعداد حربی دولت ژاپون بود که نمیدانست تا باین پایه و مایه سپاه و آذوقه واقتدار و استعداد بری و بحری برای خود فراهم و آماده نموده علت چهارم غفلت روس از خیال جنگ ژاپون بود که گمان طرف شدن و اعلان جنگ دادن از او نداشت والا قبل از وقت تهیه استعداد کلی در شرق اقصی میشد و اینهمه صدمات و خسارات فراوان در فرستادن قشون مهمات حربی بدان نقاط نمیدید که آنچه استعداد مجتمع دادند لشکر خود را توانست پیش از سپاه حریف حاضر نماید تا آذوقه در تمام نقاط منظوره باندازه کفایت برساند علت پنجم بعد مسافت و دوری راه خشکی و دریا بود که با راه آهن سیبریا از بیست روز زودتر سپاه و آذوقه بروسیه واصل بمیدان جنگ نمیشد و با کشتی هم باید دور کره ارض را از بحار و بوغازهای متعدده پیموده بدون اطراق در بین راه و اقامت برای اصلاح امور لازمی خود پس از چهار ماه محل مقصود میرسیدند و طرف محاربه با خصم میشدند چنانچه حیاتاً بالمعاینات این مسافت راه دریا را پیمودند تا بجزیره فورمز رسیدند و عبور این بنادر و بحار متعدده در حقیقت راه نزدیک آن دولت است که ذکر میشود اول دریای سیاه دویم بغاز اسلامبول و بحر مرمره سیوم مجرا بین متوسط چهارم کنال سوس پنجم بحر احمر ششم