{"book":"adl1214","page":545,"text":"نسخه ۱۳ خاتمه صفحه ۵۳۸\n\nدشمن نتوان حقیر و بیچار شمرد خوش گفت آنکه گفت از شور آمد برون طوفان در عالم گیر شد خاک بر آن رائی با چشم که سرشت\nدر جای دیگر سعدی علیه الرحمه میفرماید پنجه خزار بل را خار کرد ........ کر خار کرد علت دویم نفاق بین رجال دولت روس\nبود که اتحادی در بین آنها نبود و در حقیقت خیر خواهی مملکت و ملت و دولت خود نداشتند و در این باب دلایل صحیحه زیاد داریم که محتاج\nبشرح آن نیست منجمله ژنرال (کورد پاتکین) که یکی از رجال نامی و (سیومیزه) وکیل دولت روس است پس از چندین سال زحمات\nخدمتگذاری صادقانه او که شرحش در جا دیگر مفصل بیان شد. بحکمرانی ماوراء النهر خاک آخال بر قرار گردید و پس از چندی\nمعرفی امپراتور پطرزبورغ احضار نموده بسپهسالار و وزات جنگ منصوب داشته و اینمطلب باعث کینه و عداوت باطنی قدیمی خدام\nپیشگاه امپراطوری شده از راه بخل و حسد که فطری و جبلی عموم مخلوقات است در سدد انتقام او برآمده تا زمان وقوع این محاربه موقع را\nغنیمت شمرده اسباب هزیمت و ماموریت او را بشرق اقصی فراهم کردند و در ضمن بتاخیر و تعلل پیشرفت مقاصد او پرداختند\nمنجمله در فرستادن اسباب لوازم قشونی و مهمات حربی متعاقب او بطفرہ و اهمال گذرانیده آنطور که باید و شاید کارگشائی نمودند\nبقصد اینکه ژنرال موصوف در میدان جنگ یا گرفتار یا مقتول یا متهم گردد و کار بر وفق مراد رقبای او شود معلوم است اخبار و آثار\nاو با تمام مشخص جنگی اقدام بکشته برای سلطان هم بر میگردد وانگاه شخص امپراطور که نمیتوانست شخصاً لشکر و توپ و تفنگ و آذوقه\nرا بمقدار راه آهن گذاشته روانه شرق اقصی نماید نا بُد دیگران رجوع میفرمود و آنها هم اغلب بطوریکه ذکر شد نفاق را پیشه کینه\nخیر خواهان واقعی خود را مدافعه نمیشه داشتند تا رفته رفته و قره شوکت ملت و دولت خود را از میان بردند پس در هر ملت و دولت\nکه نفاق دایر باشد عاقبت پایمال خصم و پریشان حال و دچار حوادث کلی خواهند شد القصه ژنرال کورد پاتکین کمال\nقبول ماموریت ریاست محاربه شرق اقصی را نمود با خود خیال کرد که با استعداد قابل بیرونم و ژاپون را شکست میدهم پس از ان\nنیکنامی کلی حاصل دارم و از نز درقبای درباری دور و حکمران و فرمانفرمای خطه کوریا و منچوریا و تصرفات شرق اقصی خواهم بود\nبدینخیال روانه شد و از مصایب معلومه مقصودی که داشت نایل نیامد بیخیال مؤلف که اگر خود او در پای تخت می بود و یکنفر جناب\nپسندیده وزیر مختش را بریاست جنگ میفرستاد و دستورالعمل میداد و بظاهر نمودن و پشت بندی استعداد قشونی میدان جنگ میده\nبا خواست خدا و در بنمود که فتح نمایانی حاصل نماید تا بدیهی که اهل دانش و بینش است میداند که رفتن ژنرال کورد پاتکین وزیر جنگ روس\nبشرق اقصی و کار پیش نبردن او باسباب مخزابی و بدنامی نیاورد آن دولت شد علت سیوم بیخبری و عدم اطلاع دولت روس\nاز استعداد حربی دولت ژاپون بود که نمیدانست تا باین پایه و مایه سپاه و آذوقه واقتدار و استعداد بری و بحری برای خود\nفراهم و آماده نموده علت چهارم غفلت روس از خیال جنگ ژاپون بود که گمان طرف شدن و اعلان جنگ دادن\nاز او نداشت والا قبل از وقت تهیه استعداد کلی در شرق اقصی میشد و اینهمه صدمات و خسارات فراوان در فرستادن قشون\nمهمات حربی بدان نقاط نمیدید که آنچه استعداد مجتمع دادند لشکر خود را توانست پیش از سپاه حریف حاضر نماید تا آذوقه در\nتمام نقاط منظوره باندازه کفایت برساند علت پنجم بعد مسافت و دوری راه خشکی و دریا بود که با راه آهن سیبریا از بیست روز\nزودتر سپاه و آذوقه بروسیه واصل بمیدان جنگ نمیشد و با کشتی هم باید دور کره ارض را از بحار و بوغازهای متعدده پیموده بدون\nاطراق در بین راه و اقامت برای اصلاح امور لازمی خود پس از چهار ماه محل مقصود میرسیدند و طرف محاربه با خصم میشدند چنانچه حیاتاً\nبالمعاینات این مسافت راه دریا را پیمودند تا بجزیره فورمز رسیدند و عبور این بنادر و بحار متعدده در حقیقت راه نزدیک آن دولت است\nکه ذکر میشود اول دریای سیاه دویم بغاز اسلامبول و بحر مرمره سیوم مجرا بین متوسط چهارم کنال سوس پنجم بحر احمر\nششم","chars":3394,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00545.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/545","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/545","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}