Page 204

نسخۀ سوم سراج الوقایع صفحۀ ۱۹۷ در صف سپاه ما از خطریت بهتر آنکه اردلی‌ها و چپر را بسردار شاه پسند خان بسپارید که در صف سپاه بجهة قوت قلب لشکریان زیر درفش سوار پیاده بشود اما خودتان بجهة سیاحت بجنگ در تپه بالای تپه بروید با چند سوار مشغول تماشا باشید سردار این تدبیر اور ا پسندید و پذیرفت نخست از اردوی انگلیس شخصی تاخت آمد در نزدیکی صف سپاه افاغنه بآواز بلند گفت که صاحبان دولت فخیمه شما را ندا مخاطب ساخته میگویند اکنون که مستعد قتال و جدال با سپاه دولتی شده اید هرگاه سه ساعت در جلو آتش‌خانه قشون ما زیست کردید ممالک روپیه کلدار انعام شماست بعد از استماع این سخن طوطی خان سیستان با شاره سردار حکم کرد آن شخص را بگلوله زدند بعد از شلک تفنک بطرف او توپخانه انگلیس یکباره آتش فشانی را گذاشتند در این اثنا بصف سپاه سردار محمد ایوب خان خطبه بلیغی قصادة خواندند و ختم بر این شد که هرکس از اینمیدان قبل از فتح رو گردان شود زن طلاق باشد عموماً تکبیر گفتند و فاتحه نمودند آنوقت از دو کا حجاب شلک توپهای انگلیس دادند و گلوله ریزی شروع شد افواج پیاده انگلیس دست راست یمین و توپخانه آنها از وسط و رساله نظامی شان از طرف یسار حمله دربار د و سپاه افاغنه شدند از اینطرف هم سپاه پیاده و سواره و توپخانه بجواب آنها مقابلی کردند تا غازیها با حربه که داشتند از قلب سپاه میسره و حماسه محله باردوگاه انگلیس از خارج شدند و با کمال تندی از طرفین پیشقدمی دراسات در کار بود تا چاش کرد و خاک و دود توپ و تفنک میدان را غبار آلود نمود که به ۱۰ قدم فاصله کسی کسی را نمیدید سپاه افاغنه از راه غیرت مسلماً با اینک تفنکهای آنها دران پژو عاری از هم نبردی با اسلحه انگلیس بود صدا ها با جهار بار بلند کرد با سرنیزه و شمشیر و قوار حمله بصفوف سپاه انگلیس آوردند انچه بقتل رسیدند رو نگردانیده پیش تر شدند یکدیگر کله کله دران احاطه کرده بود بطوریه غفور خان نام کرنل افغان از پشت توپخانه در آمده بکلو فوج خود رو بتوپخانه انگلیس شتافت در بین راه گلوله بسینه انچوانمرد خورد و از پا در آمد اما فوج او نزدیک بتوب‌خانه انگلیس رسیدند و سایر سپاه افاغنه نیز از هر طرف مردانه دار میدان کارزار را از انگلیسها گرفتند و آنها را عقب نشانیدند روز قریب بظهر بود که چهار هزار مقهور از انگلیس در میدان ماند و سایرین رو بفرار نهادند از آنها نیز دو هزار مجروح بودند سر مکن امیر توپ خانه آنها باشمشیر و توپهای خود را بزحمت از میدان بردند اما بندر اردوگاه تماماً بحال خود باقی ماند قریب سیصد بار شتر صندوقه سیزده که بعضی پُر از خنک و بعضی مملو از روپیه کله دار بود تمام آن شترها را حرکت داده بودند لیکن فرصت بردن نداشتند همه آن شترها بتصرف سپاه و غازیهای افغان در آمد سواران چهار اویماق بجهة مامور تعاقب انگلیسها شدند تا اسلحه و اسباب نظامی زیاد از انگلیسها در میدان فتاده بود سپاه افاغنه ضبط نمودند سه هزار و دویست نفر از غازیان و سپاه افاغنه در این میدان مقتول و مجروح شدند مقتولین را دفن کردند و مجروحین مواظب گذاشته ارد و را متعاقب انگلیس حرکت دادند اینو قایع در اوایل ماه شعبان ۱۲۹۷ روی‌داد ژنرال بورد با کلنل سن‌جان ستا بحال خود در شهر قندهار محبوس شدند و بسیار بزرگان و خانواده افاغنه محترم داخل شهر را اخراج میکردند و آذوقه آنها را صرف مایحتاج خود می نمودند و در بماری برودت کیسه های پر از خاک را بعوض آدم می نشانیدند و خبر و حشت اثر این شکست انگلیس موجب هیجان کلی ملت انگلستان و باعث قلب ایالتی ہندوستان شد لہذا فرمانفرمای ہند با ر دوهای مقیم کابل دستور العمل فرستاد که بر دوی هر چه تا متمر اعلان و تصدیق امارت افغانستا بنام امیر عبدالرحمن خان نمایند و کابل را واگذار شده ژنرال را برت با افواج جنگی و سواران نظامی خود را از راه غزنین کمک ژنرال در اثناء تحریر این وقایع چنینی خبر میرسد که عساکر منصوره پادشاهی بجهة رفع شورش و فتنه خروتیان در سمت کابل قلات بجهة گوشمال آنها رفته و رسیده‌اند در این چند روزه مکرر بآنها مقابله و محاربه شده است و در همه جا افواج منصوره غلبه پیدا کرده و طایفه خروتیان را مقهور و مغلوب ساخته‌اند اما در این اثنا باز خبر می رسد که یکی از اقوام دزدهای پشتون در حدود پشین که بموجب عهد نامه کتد میک بخاک انگلیس تعلق دارد بر یک اردوی انگلیس شبیخون زده و یک صاحب منصب کلان انگلیس و بیست و هشت نفر از نظامیان را مقتول و هفتاد نفر را مجروح کرده اند و این قسم اخبار در این روزها بسیار شنیده میشود در هر حال تمام این وقایع که در این دو سال اخیر در افغانستان رو داده و میدهد در نتیجه همان دوستی و عهد نامه کتد میک است که بین امیر محمد یعقوب خان و دولت انگلیس منعقد شده بود و اکنون افغانستان از اطراف و اکناف دچار فتنه و اشوب گردیده و هیچ گوشه از آن خالی از دغدغه و تشویش نیست و معلوم نیست که عاقبت این امور بکجا خواهد کشید و چه نتیجه خواهد داد والله اعلم بالصواب