{"book":"adl1214","page":204,"text":"نسخۀ سوم سراج الوقایع صفحۀ ۱۹۷\nدر صف سپاه ما از خطریت بهتر آنکه اردلی‌ها و چپر را بسردار شاه پسند خان بسپارید که در صف سپاه بجهة قوت قلب\nلشکریان زیر درفش سوار پیاده بشود اما خودتان بجهة سیاحت بجنگ در تپه بالای تپه بروید با چند سوار مشغول\nتماشا باشید سردار این تدبیر اور ا پسندید و پذیرفت نخست از اردوی انگلیس شخصی تاخت آمد در نزدیکی\nصف سپاه افاغنه بآواز بلند گفت که صاحبان دولت فخیمه شما را ندا مخاطب ساخته میگویند اکنون که مستعد قتال و جدال\nبا سپاه دولتی شده اید هرگاه سه ساعت در جلو آتش‌خانه قشون ما زیست کردید ممالک روپیه کلدار انعام شماست\nبعد از استماع این سخن طوطی خان سیستان با شاره سردار حکم کرد آن شخص را بگلوله زدند بعد از شلک تفنک بطرف او\nتوپخانه انگلیس یکباره آتش فشانی را گذاشتند در این اثنا بصف سپاه سردار محمد ایوب خان خطبه بلیغی قصادة خواندند و ختم\nبر این شد که هرکس از اینمیدان قبل از فتح رو گردان شود زن طلاق باشد عموماً تکبیر گفتند و فاتحه نمودند آنوقت از دو کا\nحجاب شلک توپهای انگلیس دادند و گلوله ریزی شروع شد افواج پیاده انگلیس دست راست یمین و توپخانه آنها از وسط و رساله\nنظامی شان از طرف یسار حمله دربار د و سپاه افاغنه شدند از اینطرف هم سپاه پیاده و سواره و توپخانه بجواب آنها مقابلی کردند\nتا غازیها با حربه که داشتند از قلب سپاه میسره و حماسه محله باردوگاه انگلیس از خارج شدند و با کمال تندی از طرفین پیشقدمی دراسات\nدر کار بود تا چاش کرد و خاک و دود توپ و تفنک میدان را غبار آلود نمود که به ۱۰ قدم فاصله کسی کسی را نمیدید سپاه\nافاغنه از راه غیرت مسلماً با اینک تفنکهای آنها دران پژو عاری از هم نبردی با اسلحه انگلیس بود صدا ها با جهار بار بلند کرد\nبا سرنیزه و شمشیر و قوار حمله بصفوف سپاه انگلیس آوردند انچه بقتل رسیدند رو نگردانیده پیش تر شدند یکدیگر کله کله دران\nاحاطه کرده بود بطوریه غفور خان نام کرنل افغان از پشت توپخانه در آمده بکلو فوج خود رو بتوپخانه انگلیس شتافت\nدر بین راه گلوله بسینه انچوانمرد خورد و از پا در آمد اما فوج او نزدیک بتوب‌خانه انگلیس رسیدند و سایر سپاه افاغنه\nنیز از هر طرف مردانه دار میدان کارزار را از انگلیسها گرفتند و آنها را عقب نشانیدند روز قریب بظهر بود که چهار هزار مقهور\nاز انگلیس در میدان ماند و سایرین رو بفرار نهادند از آنها نیز دو هزار مجروح بودند سر مکن امیر توپ خانه آنها باشمشیر\nو توپهای خود را بزحمت از میدان بردند اما بندر اردوگاه تماماً بحال خود باقی ماند قریب سیصد بار شتر صندوقه سیزده\nکه بعضی پُر از خنک و بعضی مملو از روپیه کله دار بود تمام آن شترها را حرکت داده بودند لیکن فرصت بردن نداشتند\nهمه آن شترها بتصرف سپاه و غازیهای افغان در آمد سواران چهار اویماق بجهة مامور تعاقب انگلیسها شدند تا\nاسلحه و اسباب نظامی زیاد از انگلیسها در میدان فتاده بود سپاه افاغنه ضبط نمودند سه هزار و دویست نفر از غازیان\nو سپاه افاغنه در این میدان مقتول و مجروح شدند مقتولین را دفن کردند و مجروحین مواظب گذاشته ارد و را متعاقب انگلیس\nحرکت دادند اینو قایع در اوایل ماه شعبان ۱۲۹۷ روی‌داد ژنرال بورد با کلنل سن‌جان ستا بحال خود در شهر قندهار محبوس شدند\nو بسیار بزرگان و خانواده افاغنه محترم داخل شهر را اخراج میکردند و آذوقه آنها را صرف مایحتاج خود می نمودند و در بماری برودت\nکیسه های پر از خاک را بعوض آدم می نشانیدند و خبر و حشت اثر این شکست انگلیس موجب هیجان کلی ملت انگلستان و باعث قلب ایالتی\nہندوستان شد لہذا فرمانفرمای ہند با ر دوهای مقیم کابل دستور العمل فرستاد که بر دوی هر چه تا متمر اعلان و تصدیق امارت افغانستا\nبنام امیر عبدالرحمن خان نمایند و کابل را واگذار شده ژنرال را برت با افواج جنگی و سواران نظامی خود را از راه غزنین کمک\nژنرال\nدر اثناء تحریر این وقایع چنینی خبر میرسد که عساکر منصوره پادشاهی بجهة رفع شورش و فتنه خروتیان در سمت کابل قلات بجهة\nگوشمال آنها رفته و رسیده‌اند در این چند روزه مکرر بآنها مقابله و محاربه شده است و در همه جا افواج منصوره غلبه پیدا\nکرده و طایفه خروتیان را مقهور و مغلوب ساخته‌اند اما در این اثنا باز خبر می رسد که یکی از اقوام دزدهای پشتون در حدود پشین که\nبموجب عهد نامه کتد میک بخاک انگلیس تعلق دارد بر یک اردوی انگلیس شبیخون زده و یک صاحب منصب کلان انگلیس و بیست و هشت نفر\nاز نظامیان را مقتول و هفتاد نفر را مجروح کرده اند و این قسم اخبار در این روزها بسیار شنیده میشود در هر حال تمام این وقایع\nکه در این دو سال اخیر در افغانستان رو داده و میدهد در نتیجه همان دوستی و عهد نامه کتد میک است که بین امیر محمد یعقوب خان\nو دولت انگلیس منعقد شده بود و اکنون افغانستان از اطراف و اکناف دچار فتنه و اشوب گردیده و هیچ گوشه از آن خالی از\nدغدغه و تشویش نیست و معلوم نیست که عاقبت این امور بکجا خواهد کشید و چه نتیجه خواهد داد والله اعلم بالصواب","chars":4129,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00204.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/204","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/204","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}