Page 39

(۸) لغو و شرف را در عمل وقول پاك و مفيد ميدا نست « ا ن ا كر مكم عندالله اتقا كم » پيغمبر اسلام در خطبه حجة الوداع فرمود « يا ايهاالناس ان الله اذهب عنكم نخوة الجاهليته وفخر ها با لا باء كلكم لادم و آدم من تراب ليس لعربى على عجمى فضل الا بالتقوی» . اسلام حمايت غلام، حفظ حقوق زنان ، اتفاق به مساكين و خدمت به مردم را امر ، وارتكاب زناه، قتل دزدی ، دروغ ، خیانت ، قمار ، خمر و وعده خلا فى رانهی ، و بسعى وعمل توصيه مينمود ، اسلام برخلاف مذاهب آنوقت که تعالیم مخوف آنها خضوع را در قلوب پیروان شان مستولی میساخت. مردم را ازراه تفكر و تعقل بقبول ایمان وا میداشت چنا نچه میگفت : « ان في خلق السموات و الارض و اختلاف الليل و النهار لايات لاولى الالباب» و يا « ا لذ ين يذ كرون ا لله قياماً و قعوداً و على جنو بهم و يتفكر و ن فى خلق السموات و الا رض ربنا ما خلقت هذا با طلا » . و يا « قل ا نظر وا ما في السموات والارض » قرآن چنانچه بعلم وحکمت توصیه میکند برهان را مقام شامخی میدهد و حتی مشر کین را بواسطهٔ نداشتن برهان توبیخ میکند در جا ئیکه میگوید « ام اتخدوا من دونه آ لهة قل هاتو ابرهانكم» دین اسلام بشكّل عقل و فطرت انسانی در نظر جلو ه میکند و او نه یکدین صرف مادی ونه صرف روحانی بلکه دینی معتدل و جامع هر دو جنبه بود بر ضد فلسفه فنا و ترك دنيای هند و فلسفه اشراق که مردم را بوادی فنا میکشاند ميكو يد « قل من حر م ز ينة ا لله ا لتى ا خر ج لعبا ده و ا لطيبا ت من الرز ق قل هى للذ ين امنوا في الحيات ا لد نيا خالصة يوم ا لقيامته كذالك نفصل ا لايات لقوم يعلمون » . اسلام دنیا و آ خر ت را دو چیز جدا كانه ني بلكه يكى ومقاول وخطا كار را دردنیا، بدبخت در آخرت هم ميد اند چنانچه میگوید «ومن کان فی هذه اعمی فهوفی الاآخرة اعمی