{"book":"adl1198","page":39,"text":"(۸)\nلغو و شرف را در عمل وقول پاك و مفيد ميدا نست « ا ن ا كر مكم\nعندالله اتقا كم » پيغمبر اسلام در خطبه حجة الوداع فرمود « يا ايهاالناس\nان الله اذهب عنكم نخوة الجاهليته وفخر ها با لا باء كلكم لادم و آدم من\nتراب ليس لعربى على عجمى فضل الا بالتقوی» . اسلام حمايت غلام، حفظ حقوق\nزنان ، اتفاق به مساكين و خدمت به مردم را امر ، وارتكاب زناه، قتل\nدزدی ، دروغ ، خیانت ، قمار ، خمر و وعده خلا فى رانهی ، و بسعى وعمل\nتوصيه مينمود ، اسلام برخلاف مذاهب آنوقت که تعالیم مخوف آنها خضوع را\nدر قلوب پیروان شان مستولی میساخت. مردم را ازراه تفكر و تعقل بقبول\nایمان وا میداشت چنا نچه میگفت :\n« ان في خلق السموات و الارض و اختلاف الليل و النهار لايات لاولى الالباب»\nو يا « ا لذ ين يذ كرون ا لله قياماً و قعوداً و على جنو بهم و يتفكر و ن\nفى خلق السموات و الا رض ربنا ما خلقت هذا با طلا » . و يا « قل ا نظر وا\nما في السموات والارض » قرآن چنانچه بعلم وحکمت توصیه میکند برهان را\nمقام شامخی میدهد و حتی مشر کین را بواسطهٔ نداشتن برهان توبیخ میکند\nدر جا ئیکه میگوید « ام اتخدوا من دونه آ لهة قل هاتو ابرهانكم» دین\nاسلام بشكّل عقل و فطرت انسانی در نظر جلو ه میکند و او نه یکدین صرف\nمادی ونه صرف روحانی بلکه دینی معتدل و جامع هر دو جنبه بود بر ضد\nفلسفه فنا و ترك دنيای هند و فلسفه اشراق که مردم را بوادی فنا میکشاند\nميكو يد « قل من حر م ز ينة ا لله ا لتى ا خر ج لعبا ده و ا لطيبا ت\nمن الرز ق قل هى للذ ين امنوا في الحيات ا لد نيا خالصة يوم ا لقيامته\nكذالك نفصل ا لايات لقوم يعلمون » . اسلام دنیا و آ خر ت را دو چیز\nجدا كانه ني بلكه يكى ومقاول وخطا كار را دردنیا، بدبخت در آخرت\nهم ميد اند چنانچه میگوید «ومن کان فی هذه اعمی فهوفی الاآخرة اعمی","chars":1513,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1198/00039.jpg","first_page":1,"last_page":737,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1198/39","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1198/canvas/39","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1198/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1198_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}