Page 37

(٦) اقليم وطبع جنگجوی ملت در مقابل پیشرفت این دین نوین هم موانع بزرگی ایجاد میکرد، زیراتاشرین اسلام در نیزه و تبلیغ را توأم پیش میکرد ، دوخراسانیان خو نه کرده بودند دینی جدیدا نهم در سايه شمشیر بپذیرند به همین سبب تعمیم اسلامیت درین کشور نه قرنی بلکه قرنها بتأخیر افتاد معهذا نشر دین اسلام در افغانستان سبب بزرگی و حدث و ترقى و سعادت قوم افغانستان در آینده گرديد. در هر حال اینوقت حالات اجتماعی ممالك هسمايه خراسان وحتی دنیا. معلوم نیز چندان بهتری نسبت با فغانستان نداشت در مصر قند و بخار اندتن و چین دیانت بودائی خیمه زده و پادشاه چین خودش را معبود، وسلطنتش را آسمانی میدانست،دین زرتشتی و کشور فارس را نفوذ ا ثین مزد کی خلل دار کرده دولت خود سرا امراء مستقل و مستبد و اهالی گرفتار ظلم و ستم بردند، اروپا وعصر گرفتار جهالت عمومیه، قساوت كليسا،مظالم وخانه جنگی امراء بوده امپراطوری روم شرقی از آستانه قسطنطنیه تا او قیانوس اطلس سوای تجمل ظاهری چیزی در دست نداشت، واروپای شمالی و غربی زیر دست و پای اقوام بربرو وحشی می تپید، اسپانیا در چنگال ویز،گوتهابظلم و آبادی خودش را باخته وايضا ليا جلال و جبروت روم قدیم را از کف داده بود، خلاصه تمام ملل اروپا در ظلم و انظلام گرفتار ودیانت که قهراً در سرنوشت اجتماعی دخل بزرگی داشت، آلوده وسدی از تعصب در مقابل تقدم و ارتقاء مجامع بشریه افراخته بود،دین عيسوی تحریف ومنجر به تثلیث واقنوم پرستی گردیده برده فروشی رایج، خون غلام بی قیمت وزن جنس ناپاکی محسوب بود مردم از ظلم وانظلام بجان رسیده، بفرهمانيت وانجيل پناه میبردند ولی پناه گاهی نمیافتند، چونکه ادیان بحالت اصلی خویش نمانده بودند، یهود ونصاری یا خالق را بخالق و یا مخلوق رابخالق تشبيه ميكردند ولهذا این ادیان اگر اصلا نبود تحریفاً نقطه مقابل و مخالف عقل و فطرت قرار گرفته یهودیها مادی