Page 23

(١٦) آبهای هیرمند مفصل در اطراف آن صحبت شده است . به شرحی که پیشتر نوشتم چون بلاانتظار و بصورت غیر مترقبه از راه یکی از مدخل ها به این خرابه های باعظمت که رخ به جانب دشت است وارد شدیم و در پنهائی و عمق خرابه ها تا کناره های هیرمند پیش آمدیم حالا که به کنار رود خانه رسیده ایم به دو جانب شرق و غرب که نگاه میکنیم دامنه آبادی است که قسمتی پیوسته و بقیه کنده کنده حصه ئی به طول چند صد متر و بقیه حصه حد در امتداد مسیر رودخانه عظیم هیرمند منبسط است و دیوارهای ضخیم و بلند و پهن است که بر سطح آب حاکم میباشد. دشت پهناور، رودخانه بزرگ، جلگه عظیم، افق وسیع، آبادی های کهن و نیمه ویرانه در آخرین روشنی های کم رنگ دیگر و دقایق نزديك شام چون اشباح عظیم الجثه که گوئی مرور زمانه و قرون آنها را بزرگ و هیبت ناك ساخته وخود علامه فارقه عصر و زمان شده اند در حالیکه شکل و قیافه آنها تمیز نمیشود چون پر گنه های گل و خاك جلب نظر میکند. دقائق اخیر دیگر و آغاز شام است با اینکه مدتی است آفتاب در جلگه پهناور آنطرف آب های هیرمند، آنطرف دشت ها و بیابان ها و ریگستان های سیستان فرونشسته هنوز در افق باختری يك نوع روشنی سفید زرد گاهی مایل به گلابی نمودار است نسیم خفیفی از ماورای پهنائی رودخانه میوزد و حد به حد در دامان بیکران جلگه پارچه ئی از سطح آبهای هیرمند در تاریکی شامگاهان سفید میزند. چون وقت تنگ است امکان ندارد که همه جاها را به ببینیم لذا حصصی را که ملاحظه کردیم حین بازگشت بازسرسری دیده و چون قسمت های باقی مانده شرقی پیکر آبادی های