Page 77

مرگ جهان خانم در سنه ۱۲۹۰ ، هنگامیکه ناصرالدین شاه بسفر اروپا رفته بود ، اتفاق افتاد . این ملکه علاوه بر دیگر فضایل در نویسندگی نیز دسترس داشت و گاه گاهی شعری می سرود . دوبیت ذیل نمونهٔ قریحه شعری اوست :- از مرد و زن آنکه هوشمند است اندر همه حال سربلند است بی دانش اگر زن است اگر مرد باشد بمثل چو خار بی درد مهرا رفع جهانبانی این شاعره دختر سیف الله میرزا و نواسه فتح علی شاه قاجار است ، تاریخ تولد و شرح حالش بدست نیامده ، ولی تاریخ وفاتش سنه ۱۳۳۳ هجری قمری می باشد. (۱) برادرزاده وی ، سرهنگ محمد حسین جهانبانی در گلچین خویش تعدا د زیاد اشعارش را آورده است ، چند بیت ذیل از آن جمله است :- زاهد از بهر خدا دست بدار از من و عشق بجز از عشق ز من مذهب و ایمان مطلب آخر آن چشم سیاه توجه بر سر دارد که دوصد تیر بلا بسته بهريك نظرت در جهان هر درد را صد چاره آمد لب ببین درد عشق است این ندارد چاره جز مرگ ای طبیب مخزن دل چو کرد گذر بر دیار عشق ابلای حسن آمد و او را عنان گرفت فرهاد بیستون نه بهمت تمام کرد عشقت آن که پایه این بیستون گرفت من جان کنم بهجر تو او سنگ میکند بسیار فرق از من و او میتوان گرفت چو میتوان بصبوری کشید بار عدو چرا صبور نباشم که بار یار کشم تن بتب ، دل بتعب ، جان ز فراقت بر لب غیر وصل تو مرا هیچ مداوائی نیست صد سال دویدیم چو مجنون بره عشق افسوس كه يك لحظه بلیلی نرسیدیم عصمت بیگم این شاعره در قرن سیزدهم حیات داشت و دختر سیف الملك تورانی بود برادر او در خواف حکومت می کرد (۲) این رباعی از عصمت بیگم است :- چون ابر بهار دم بدم گریانم مانند فلك هميشه سر گردانم با هر که وفا کنم جفا می بینم بر بخت خود و طالع خود حیرانم (۱) گلچین جهانبانی صفحه ۶۷۶ . (۲) مشاهیر نسوان .