Page 48

٣٥ – کامله بیگم – این شاعره دختر یکی از خوانین هند بود و در قرن دهم در زمان اکبر پادشاه میزیست. غیر رباعی ذیل که در مرثیه فیضی گفته، کدام شعر دیگر از او نمانده است و واله داغستانی در کتاب (ریاض الشعراء) مینویسد: (این رباعی را در مرثیۀ شیخ فیضی گفته و بعضی از سلیمه بیگم میدانند و بنده از هیچ کدام.) (١) رباعی مذکور اینست: فیضی مخور این غم که دلت تنگی کرد با پای امید قعر تو لنگی کرد میخواست که مرغ روح بیند رخ دوست زین واسطه از قفس آهنگی کرد(٢) – نهانی اکبر آبادی – اصل این شاعره از اکبر آباد بوده ولی در آگره بسر میبرد و شهرت زیادی داشت نهانی در اواخر قرن دهم در عهد اکبر پادشاه حیات داشت و بداونی در (منتخب التواریخ) از او تعریف زیادی نموده. پسر مشار الیها محمد جعفر اکبر آبادی از طرف اکبر پادشاه به امیر بحری کشمیر مقرر بود این شعر از نهانی است: روز غم شب درد بی آرام پیدا کرده ام درد مندیها درین ایام پیدا کرده ام – نهانی دهلوی – نهانی، دختر یکی از امرای بزرگ شاه سلیمان، در قرن دهم در دهلی میزیست و مصاحبه خرم بیگم، مادر شاه سلیمان بود. روایت میکنند که چون بسیار فاضل و قشنگ بود خواستگاران زیادی داشت، ولی نهانی رباعی ذیل را در چهار سوی بازار آویخته، اعلان نمود که با آن کسیکه جواب آنرا گوید ازدواج خواهد کرد، اما تازمان حیات شاعره کسی بمطلب آن پی برده نتوانست. رباعی از مرد برهنه روی زر میطلبم از خانه عنکبوت پر میطلبم من از دهن مار شکر میطلبم و از پشه ماده شیر نر میطلبم بعد از وفات او سعد الله خان وزیر شاه جهان چنین جواب رباعی فوق را داد: علمی است برهنه رو که تحصیل زر است تن خانۀ عنکبوت و دل بال و پر است زهر است بجای علم و معنی شکر است هر پشه از او چشید و آن شیر نر است این چند شعر نمونۀ کلام نهانی است: (٣) (١): ریاض الشعراء صفحۀ ٨٣٨. (٢): چون وزن مصرعۀ آخر کم می آید، شاید کلمۀ ای از آن مانده باشد. (٣) مشاهیر نسوان.