Page image — the source of record
Machine transcription
هنگامیکه طاهریان وصفاریان حکومت خراسان وفارس را در دست داشتند، حکومت ماوراء النهر در دست پسران اسد بن سامان بود و درسنه ٢٦١ خلیفه عباسی امارت آن منطقه را بنصر بن احمد بن اسد تفویض نمود، نصر حکومت بخارا را به برادر خود اسمعیل سپرد وبعد ازوفات نصر بن احمد، اسمعیل حکومت تمام ماوراء النهر را در تصرف آورده، درسال ٢٨٧ عمرو لیث صفار را در جنگ شکست داد و در نتیجه خراسان و قسمت شرقی فارس را جزء دولت خود ساخت، خاندان سامانیان در سنه ٣٨٩ انقراض یافت.
پادشاهان این سلسله خیلی علم دوست ودانش پرور بوده، ادبیات فارسی در زمان ایشان بسیار پیشرفت نمود، وسخن سرایان ونویسندگان بزرگی مانند: - ابوشکور بلخی رودکی، حکیم کسائی، دقیقی، بلعمی وغیره ظهور کردند همچنان رابعه، اولین زنیکه بفارسی شعر سروده ونام او در تذکره ها نوشته شده، بعهد نصر بن احمد بن اسمعیل سامانی در بلخ حیات داشت.
عبدالملک بن نوح سامانی یکی از غلامان خود را که الپتکین نام داشت، بفرماندهی لشکر خراسان مقرر نمود ومشارالیه بعد از مرگ او سر از اطاعت برادر وجانشینش، منصور بن نوح، پیچیده، غزنه را استیلا کرد وخودش وپسرانش مدت ١٦ سال در آنجا پادشاهی کردند بعد از آن درسال ٣٦٦ امراء یکی از غلامان الپتکین، امیر سبکتگین را که داماد او نیز بود، بپادشاهی انتخاب نمودند وموسس حقیقی سلسله غزنویان همین مرد شجاع است، که بزور شمشیر خراسان وقسمتی از هندوستان غربی را تا شهر پشاور تسخیر نمود ودرسنه ٣٨٤ از طرف نوح بن منصور سامانی به حکومت خراسان نامزد شد.
پسر او محمود غزنوی که یکی از بزرگترین شاهان افغانستان است، قلمرو پدری را وسعت زیادی بخشید ودر بین سنه ٣٩٢ و ٤١٦ دوازده دفعه به هندوستان لشکر کشیده، تمام کشمیر واکثر ولایات غربی هند را در تصرف خویش درآورد و درسال ٤٠٨ خوارزم ودرسنه ٤٢٠ ری را ضمیمه دولت خود ساخت وسلطنت عظیم ومقتدری تشکیل کرد که از لاهور تا سمرقند واصفهان پهن شده بود فتح هندو گرفتن بزرگترین بتکده این کشور، سومنات که از آن ثروت هنگفتی بدست محمود افتاد، مخصوصاً سبب شهرت او گردید.
سلطان محمود پادشاه ادب پرور وشعر دوست بوده، در حدود ٤٠٠ شاعر بدربار خویش گرد آورد، از آن جمله فردوسی، منوچهری، عنصری، و دیگر استادان بزرگ شعر وادب بودند. در نتیجه لشکر کشیهای محمود غزنوی بهند، زبان و ادبیات فارسی درین سرزمین نیز رواج و انتشار یافته، رفته رفته زبان علمی وادبی آن دیار گردید.
اولاد واحفاد محمود نتوانستند قلمرو بدین بزرگی را اداره نمایند، لذا در جنگهای پی در پی با سلجوقیان در بین سنوات ٤٢٩ و ٤٣٧ ولایات فارس، ماوراء النهر، بلخ وخوارزم را باخته، مجبوراً به غزنی وقسمت مفتوح هند اکتفا نمودند، تا اینکه درسنه ٥٥٦ غوریان غزنه را از دست ایشان برده، آنها را به هند فرار ساختند، ولی محمد سام غوری در سال ٥٨٢ لاهور را که پایتخت غزنویان گردیده بود، متصرف شده، این سلسله
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.