Page 106

( نسائی ) نام این شاعره سيده بیگم (۱) واصلا از شهر نساء رودخراسان است. در بعضی تذکره‌ها بنام فخر النساء ياد ميشود طوريکه از نامش معلوم ميشود از اولاده سادات است و تخلص خود را نسبت بمحل تولد خویش نسائی گذاشته است عصر وزمان او بدست نيامد . قول و شعر ذيل نمونه کلام اوست : غزل دردم زبيا ده ميشود و کم نميشود گفتم بصبر چاره کنم هم نميشود شادم اگر دلم زتو بی غم نميشود بيماری غم تو از دل من کم نميشود مرهم ميار بهر دوای من ای طبيب کين درد عاشقی است بمرهم نميشود داغی نهاد بر دلم آن بيوفا که عمر بگذشت و درد من بهی آن کم نميشود سازد بدرد هجر ( نسائی ) خاکسار چون خاطرش بوصل تو خرم نميشود *** عشق با قامت ایزد بلندی کرده ام بام مه پستی تمنای بلندی کرده ام (نهانی قاینی) این شاعره از اهل قاین بود و این دو فرد را باو نسبت میدهند . (۲) خواهم که بر آن سینه نهم سينه خود را تادل بتو گويد غم ديرينه خود را *** همچو من بر رخ خوبان نظری پاك انداز هر کجا ديده آلوده بود خاك انداز (همدمی) نام این شاعره شريفه بانو و از سادات مرجان بود اما معلوم نيست در کدام عصر زندگی میکرد غزل ذيل بنام او ثبت شده : (۳) من نيو خته لاله رخمت چه توان کرد وابستة مين خط لم چه توان کرد صد تیر بلا و ستم وجور رسيده زان ناوک دلدوز بجانم چه توان کرد جز نام توام هر نفس ذکر دگر نيست نامت شده چون ورد زبانم چه توان کرد مجنون صفت از عشق بتان زار و نزارم ديوانه لیلی صفتانم چه توان کرد ای همدمی از جور رقيبان ستمکار بر چرخ برين رفت فغانم چه توان کرد (ياسمن بوا) يا سمن بوازوجه ميرزا عسکری دامغانی بوده مدتی باشوهر خود در شهر گالبرگه دکن میزیست اما بعد از وفیات مذکور با مقلايي بيگم (٤) زن یکی از امرای دولت تیموریه (ه) بدهلی رفته تا آخر عمر درين شهر زندگی میکرد این خانم فاضله خط نسخ، ثلث، نستعلیق و شفیعا را بخوبی می‌نوشت و شعر میسرود. ابيات ذيل نمونه اشعار او می‌ باشد. (۱) مرآت الخیال صفحه ۲۳۸ (۲) مشاهير نسوان (۳) مرآت الخيال صفحه ۲۳۹ (٤) مشاهير نسوان (ه) تذکره الخواتين