Page 345

( ۳۲۰ ) کسب وجود کرد . در دورۀ ویدی آریانا تازمانی که مهاجرت‌ها و جابجا شدن‌ها دوام داشت طبیعی این مسئله عرض وجود کرده نمیتوانست زیرا انقدر مردم به زمین و زراعت متوجه نشده بودند که طبقۀ زارع و دهقان با مفهوم مشخص بمیان آید. با شروع دورۀ اوستائی ازیکطرف مذهب شکل معین و متمرکز بخود گرفت از طرف دیگر شهرهای بزرگ عرض وجود نمود و ازجانبی هم زراعت و کشت و کار اهمیت بی سابقه پیدا کرد، مذهب با پیدا کردن مراسم و مراکز مشخص سبب شد که طبقۀ روحانیون (موبد وموبدان) عرض وجود کند زراعت و کشت و کار طبقۀ دهقان و بذرگر و زارع را بمیان آورد و با تمرکز یافتن امر اداره وسلطنت و مملکت داری، طبقۀ سوار کار و جنگجو هم شغل ووظیفۀ معینی یافت چنانچه درمورد دودمان شاهی اسپه دیده شد که رؤسا ونجبای مملکت با داشتن گله‌های اسپ به عناوین مختلف شهرت یافته بودند . به این ترتیب چون درعصر اوستائی جامعۀ آریائی از هر رهگذر قدمی درسیر ارتقای خویش پیشتر گذاشت به تدریج و بصورت غیر محسوس طبقات اجتماعی عرض وجود کرد این طبقات در اوستا به سه نام یادشده اند: «خوتو ورزن، ایریامن» مدققین دراطراف تعبیر این سه کلمه اظهارات مختلف نموده‌اند درتفسیر پهلوی اوستا سه اسم مذکور به کلمات «خویش - والوتا ـ ایرمان » تعبیر شده کلمه خویش هنوز در زبان دری کشورما موجود است برز وورز به معنی کشت و کار آمده در پشتو « بزرگر » به معنی دهقان است. « ایریامن » سابقۀ قدیمی‌تر دارد زیرا درعصرویدی « آریامن » نام یکی ازارباب انواع بود وچون به معنی دوست هم آمده احتمال دارد که کلمۀ ( یار ) بی‌ارتباطی با آن نباشد بهرحال مفسرین پهلوی اوستا و مدققین اروپائی اصل کلمات سه‌گانۀ اوستا را هرچه تعبیر کرده باشند اهمیتی ندارد چیزی که مهم است این است که مقصد واقعی آنها سه طبقۀ اجتماعی روحانیون، دهاقین و طبقۀ شرفاء سوار کار