Page 286

( ١٦١ ) وازچسپ شاه خيوتان فرستاد، وگفت : کسی که نوك نيزۀ مرا به بيند جرئت نخواهد کرد که به مملکتم حمله کند . جکسن میگوید که این حکایت در تاریخ سبوس Sebeos ارمنی هم آمده، شهر نوازك را بلوشه در مطالعات خود« نين بك ، خوانده و "گنبمد" ترجمه نموده و به این اساس فقرۀ فوق الذکر را چنین تر جمه نموده : " در بلخ ز یبا « سپند دات » يك گنبد آباد نمود » . بعضی های دیگر میگویند که این شهر عبارت از « نويده » Nawidah است که به ۳۰ میلی شمال بلخ کنار رودخانۀ اکسوس وقوع داشت و شهر سرحدی بود و سر راه بلخ و سمرقند افتاده بود بهر حال از روی حکایت فوق معلوم میشود که سپنتو داتا ( اسفندیار ) پسر « ويشتاسبه » صاحب نفوذ او اقتدار زیاد بود و هیچ شبهه نیست که بعد از پدر در " بخل باهيك » ( بلخ در خشان ) بسلطنت رسیده باشد . مشار الیه باعمل نصب کردن نیزه در کنار آتش گاه « و هران » بلخ به تمام رؤسا وشاهان کشور های مجاور فهمانید که کسی به آرزوی حمله بر آریانا نباشد و گرنه نیزه کار او را یکسره خواهد کرد واین نظریه را در طی پیغام رسمی به آنها وانمود نمود . مشارالیه در راه انتشار تهذیب اوستائی و آبادی کشور و توسعۀ شهر بلخ اجتهاد زیاد بخرج داد . * * * سلسلۀ پادشاهانی که اوستا بنام های « پارا داتا » پیشدادی و کاوی ( كيان) واسپه شروع نموده بود باو يشتا سپه و پسرش « سپنتو داتا » « اسفند یار » به پا یان میرسد . قرار شهادت اوستا « آريانم هورينو » و « کاويم هورینو » یعنی فرشاهی وسلطنتی آریانی و کیانی با ایشان در آريا نا شروع شد واز بخدی زیبا به اراضی آریانشین که اوستا قطعه قطعه از آن اسم میبرد و درمبحث عليحده