Page 159

صفحه « از مفان میمنه » ( ) قسمت اول ؛ مدارس میمنه مدرسه خانقاه در آوانی که اصحاب میمنه بوجود علماء و اهل طلب و ارباب فضل حاجت و بالوسیله بمدارس دینی و دستگاه علمی ضرورت داشتند حاجی روزقل خان ( کاروان باشی ) که يك تن از ارباب سرمایه و درعین حال متصف بهمت و دیانت بودند این مؤسسه را در سال 1347 هجری قمری برای ترویج علم تعمیر و بناء نموده است . مدرسه مذکور از روی عمر گرچه حداثت دارد ولی از لحاظ وسعت و منافع علمیث از عموم مدرسه های میمنه سبقت مینماید. خصوصاً مسجد جامع که در پیشروی این مدرسه واقع است در مزیت مدرسه می افزاید زیرا جامع موصوف با وسعت و عظمت که دارد بطرز زیبا و دلکش طرح شده عمارت آن که سابقاً كوچك بود بارعايت پخته کاری و سایر اصول مجدداً تعمیر و بسر رسیده است. جامع مذکور از (21) گنبد مرکب و از دروازه ای قشنگی عصری مزین میباشد. تاریخ تعمیر آن درشته عبارت دلکشی بنظم و بلوح مرمر نقر شده بالای منبر جامع نصب گردیده است مدرسه مذکور که با تعمیر جامع یکجا بنا یافته است . در تمام دور های خود دستگاه جریان علم و دانش ومؤسسه تربیه طلاب و اهل بینش بوده است چه درین مدرسه در سالهای قبل بعضی علمای خیلی زبر دست و بزرگی که در ذیل مشرحاً ذکر خواهند شد استقامت داشته و در اثر فیوضات تلقین و تدریس شان با علمای دیگر جامع ظهور پیوسته است . از جمله مولوی ابوالفضل هراتی که به مولوی محمد جان معروفند از تلامیذه همان دوره میباشند. مخصوصاً در چند سالی که مولوی صاحب محمد اعظم خان هراتی که در تمام انواع علوم مروجه از منقول و معقول جامعیت و درین مدرسه عز استقامت داشتند . مدرسه جای جوش و خروش علمی بوده طالبان علم وفضل را از دور ونز د يك جلب نموده است. و چند نفر علمای جید و جامع بمساعی جمیله مولوی صاحب موصوف از انواع علوم فارغ گردیده و مؤلفات چند در علم نحو نیز از آثار تصنیف شان یادگارمانده و باهتمام حاجی کاروان باشی کتب مؤلفة شان بطبع رسیده است که اکنون درد سترس استفاده علاقمندان علم و فضل میباشد. و نیز مولوی صاحب مناقب به مولوی صاحب زاری یکی از علمای بزرگت و معروف اینصوب مملکت بودند قبلاً در ین مدرسه اقامت میشومدند در دوره استقامت آنها نیز طالبین علوم در راه علم قدمهای سریع برداشته علمای کثیر از فیض توجه شان بمعدن علم ومنبع عرفان صاحب گشته است . مولوی عبدالملك صاحب که یکی از علمای جامع این سرزمین بوده اکنون بمدرسه قریه ایجلاد مدرس و مصاحب میباشند نیز باین جایگاه مقیم و در علم اصول و فروع سهیم شدند. مولوی صاحب نامبرده در راه تحصیل علوم زحمت زیاد برداشته حتی سوی هند و ستان هم از پی علوم سفر