Page 196

١٦٥ واگرچه اثاری از این عادات در زمان حاضر وجود ندارد لیکن گمان میرود که در زمان خلافت بنی عباس که خوارج باین نواحی پناه آورده بودند از اولادشان تا عصر مؤلف وجود داشتند. رواداری و احساسات ملی افغانها بشدت تعصب دینی مذهبی و جنسی در حقوق کسی معارض نمی شوند اگر شیعی یا غیر مسلم مراسم دینی و مذهبی خویش را در ملك ایشان اجراء نمایند پروا نمیکنند ـ از نیل مراتب عالیه در حکومت خویش با کسی مزاحم نمی شوند از این رو در حکومت افغانی شیعی ها بمناصب عالیه مقرر میگردند هر افغان گمان میکند که اشرف ترین اقوام قوم افغان است اگر چه فقیر باشد و اسلام خالص را بدون عرب و افغان در دیگران یقین ندارند هر قبیله که اراده اجرای يك امر مهم را می نماید از اکابر و خوانین و امراء و سرکرده گان جرگه ( مجلس موقتی مشوره ) تشکیل میدهند و در جرگه از ایشان رأی میگیرند. چون یکی از افراد قبایل را فرد قبیلهٔ دیگری بکشد هر فرد از قبیلهٔ مقتول قتل یک نفر از قبیلهٔ قاتل را بر خود لازم میدانند و بقصاص گرفتن حکومت قناعت نمی نمایند و از قصاص گیری بشخص خود نمیگذرند اگرچه سالها بگذرد (۱) الا اینکه بایشان پناه به برند هم چنان دو خاندان مقاتل باهم انتقام میگیرند در افغانها مثال مشهور است پښتون سل کاله پس پلار او گانه خپلو او ویل چه بيره می وکړه یعنی حس انتقام در افغان ها بحدی زیاد است که انتقام بعد از صد سال برایش بسیار معجل معلوم می شود .