Page 821

فتوحات اسلامی جلد ثانی (۲۲۸) غلبه فرانسیس بمصر اتفاق میکردند و نیز بعضی اشخاص متمول جماعتی را از اهالی غربیه مسلم باعطای سلاح و نفقه معاونت مینمودند و بالجمله تمام مردم بهمت و قوت خود را بذل نمودند و صرف طاقت کردند و باتفاق مال بخل نکردند و نفوس شان غیرت و شجاعت مینمودند ولیکن زمانه برایشان موافقت نکرد و فقراء و ارباب اشارت با طبل و نیز و نای و علم ها و کچکول ها برآمده های هوی میردند و اذکار میخواندند و (سید عمر مکرم) که نقیب الاشراف بود بر قلعه برآمده بیرق بزرگ بیرون کرد و برش روی خود برپا نموده هزاران مردم از عامه که چوب و عصا و بیل در دست داشتند بجانب بولاق روانه شدند و غلغله تکبیر و تهلیل عالم را فرا گرفت و طبل ها و نای ها میکوفتند و آن بیرق را مردم عامه بیرق رسول الله میگفتند و در مصر باقی نماند هیچ کس الا زنان و اطفال و اہل زمانت که قادر بر حرکت نبودند و نرخ بارود و اسرب بدرجه رسیده بود که یکر طل بارود بقصت نصف و یکرطل سوب به نه و نصف فروخته میشد و اقسام سلاح و انواع آلات بغایت گران شد حتی که اکثر رعایا بچوب ها و عصا ها و بیل ها بیرون میشدند و دیگر سلاح نداشتند و مشایخ در بولاق بزاویه علی بیلیث در آمده به ادعیه و اذکار مشغول گشتند و عامه مردم در خیمه ها و خانه ها و زاویه ها مستعد مقاتله بودند شخص اینکه از حین تقرر ابراهیم بیک به بولاق و نصب دروازه جنگ در بولاق تا هنگامی که هزیمت واقع شد عموم مردم در آنجا مقیم بودند و بشهر باز نمیگشتند الا اشخاصی که استطاعت شب گذار دن نداکشتند شبانگاه بمصر میآمد و علی الصباح در میدان رزم حاضر میگشتند و ابراهیم بیک اعرابی را که مجاور مصر بودند طلب داشت و جایزه و رسوم داد تا در نواحی ایمن به مقدمه عسکر باشند و بسیاری از عرب بحیره و جیزه و سعید و هبیره و قبعان و اولاد علی و قناویہ در نزد مراد بیک جمع آمدند و روز بروز جمعیت زیاده میشد ولکن خوف برایشان بیشتر میگر دید و حال فقراء که استطاعت بر قوت روزانه و شبانه نداشتند و اسباب عوب نیز به تعطیل بود سخت تر و تنگ تر میگردید و ہم اجتماع بجهزه بترتیب ضروری است نواحی اسکندریه واقع مصر ۱۲ نجم