Page 637

فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۴) گرفتن بغداد و کشتن خلیفه خودش سواره و همراهان پیاده اند چه دارای قد موزون بود میگویند با این قد متجاوز شانه پدر خود عبد الله بود و عبد الله تا شانه پدر خود حضرت عباس رضی الله عنه و حضرت عباس تا شانه عبد المطلب میرسید علی بن عبد الله مذکور در سنه صد و هفده در حالی که عمرش هشتاد سال بود فوت شد مدت خلافت بنو العباس هیصد و بیست و چهار سال بود بدایت از سلطنت شان سنه صدوسی و دو و انتهای ایشان سنه ششصد و پنجاه و شش بوده تعداد خلفا ر به سی و هفت نفر رسید فسبحان الملك الحي الذي لا يموت (فائده دوم) اول خلفاء بنی امیه معاویه رضی الله عنه و آخرشان نیز معاویه نام و اول خلفا ر بنی الحکم مروان ابن الحکم و آخرشان مروان بن محمد خلافت کرده اول خلفای بنی العباس عبد الله سفاح و آخرشان عبد الله مستعصم و اول ملوک بنی الاحمر که سلطنت اندلس را در آخر مدت در بین خود تداول نمودند محمد بن یوسف بن نصر و آخر شان محمد بن سعد بود. اول ملوک بنی مرین که پادشاهان مغرب اقصی بودند عبد الحق و آخر شان نیز عبد الحق نام حکومت کرد ببین که چطور اسامی اول و آخر این سلسله ها مطابقت نموده این هم از تدبیر و تقدیر حق جل جلاله است زیرا که خداوند را در هر چیز حکمتی است و هیچ ذره در عالم از حکمت بلکه از حکمت ها خالی نیست و این همه از صنع کامل آن ذات بیچون است ملک ہا لا کو تاتار بعد از بغداد تصرف نمودند بعد از ین ذکر خواهد شد ہلا کو خان در سنه ششصد و شصت و سه پلاک شده پانزده پسر بعد از خود گذاشت و مملکت مدر آن به ابقاخان پسر او منتقل شد و آن مملکت عبارت است از خراسان که پایتخت آن نیشاپور و اقلیم عراق عجم که به بلاد جبل مشهور بود و پای تخت آن اصفهان و اقلیم عراق عرب که پای تخت آن بغداد و اقلیم آذر بایجان که پایتخت آن تبریز واقلیم خوزستان که پایتخت آن شتر که عامه مردم ششتر میگویند و اقلیم فارس که پای تخت آن شیراز و اقلیم دیار بکر که پای تخت آن موصل واقلیم روم که پای تخت آن قونیه است و غیر ازان دیگر ممالکی که شهرت ندارند ہلا کو ده سال حکومت نمود ابن وردی میگوید ہلا کو بمرض صرع فوت کرده در قبر آن قلعه طلائیها نمودند در تاریخ ابی سطور است که ہلا کو در سال ششصد و شصت و چهار مرده در تاریخ کبریائی ہم بکال دهمی ضمیمن یافته و هم مذهبی آورده که هاکو خون یک ملیون نفوس بلکه زیاد ازان میحته آیا سزیدون میتواند را فخال زشت آنرا جمع و ترتیب کنند و با وجود آن ہم خداوند هلا کو را برای دین اسلام داد مگر کا فران مغولیه آنرا از اسلام منصرف نموده در دین مجوسیت