Page 596

فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳) خروج تاتارها اینطایفه یکی از علما و صلحا و عباد و زهاد و خواص عوام مردان زنان اطفال را باقی نمانده کشتند بلکه شکم های زنان حامله را شق نموده جنین ها را کشتند فانا لله و انا الیه راجعون ولا حول ولا قوة الا بالله العلی العظیم برای این حادثه که شروی طیران و ضرری عام گردید به سرعت مانند ابری که باد شدید از عقبش باشد جهان افراگرفت زیرا که قومی از شهرهای چین خروج نموده از نهر جیحون عبور کردند شهرهای ترکستان مانند کاشغر و بلاساغون را قصد نموده انرا بخاک بلا دادند و اهالی شهر مثل سمرقند و بخارا و غیره ایشان فتنہ مالک گردیدند باهل انها انواع شکنجه و زجر نمودند و اجراء داشتند بعد ازان طایفه از ایشان بخراسان عبور نموده از تخریب و قتل و تخریب فارغ گردیده بطرف ری و همدان و بلاد جبال و از انجا تا سرحد عراق تجاوز کردند بغالین شهرهای آذربایجان و ارمینیه و غیره را قصد نموده کشتن و خرابی امضاء نموده اکثرشان مقتول که غیر از خبر برنده باطراف زنده نرفتند و شتند اینوقعه ها همه در کمتر از یکسال بود که مثل آن شنیده نشده بعد از ان چون از اذربایجان و ارمینیه فارغ شدند بطرف بندر و شهروان فتنه شهرهای آنجا مالک گردیدند غیر از زمین بلندی که موضع پادشاه شان بود دیگر سلامت نماند از بندر عبور کرده بطرف شیروان و ارک رفته در فرقه های مختلفه انجا قتل و خرب بی انداز وسعت دادند بعد از ان قصد شهرهای قپچاق که عده شان از ترک اضافه بود نمودند هر کس که بروی شان ایستاده شد کشته باقی باطاقت نیامده بطرف بیشه ها و سری کوه ها گریختند از بلاد خود متفرق شدند اینطایفه تاتار بریشان در اسرع زمان یعنی مقدار مسیر خود مستولی شدند طایفه دیگر غیر از طایفه تتر بطرف غزنه و مجاور آن از بلاد هند و سیستان و کرمان رفته مانند طایفه اولی فعل نمود که سخت تر از ان هیچ گوشی نشنیده زیرا که سکندر که مورخین گفته اند تمام دنیا را مالک گردیده بهمین سرعت مالک نشد بلکه تقریبا ده سال متملک شده کسی انگشت بمحض طاعت از مردم خشنود میگردید و اینطایفه ملاعنه اکشری معموره زمین و احسن در اکثر شهرها را از روی عمارت و اهل و عدل اهل زمین از روی خلق سیرت در کمتر از یکسال گراننده گشتند کسی نبود از اهل بلاد که شب بآسودگی بخوابد بلکه ترسان بوده مترصد رسیدن شان و واقع شدن بود ایشان محتاج به غله و مدو بنودند بلکه گاو بها و گوسفند