Page 864

صفحه (۳۰) بنابرین فریضه ارکان شوری است که عادات وخصائل حسنه را درملت تعمیم و افکار ملت را بحکومت و از حکومت را به ملت بصورت مفید و راسخ ترجانی کنند وسعی بکاربرند تا ضرر مضرات بتدریج کم و دامن قوم از آلایشات پاك شده برود . وقتیکه تاریخ کدام قوم را ترقی یافته میگوید ما فی الفور میدانیم که آن ملت مالك تمدنی هم بود و این تمدن نتیجه یك ماضی طویل میباشد که ازروی ادبیات و تعداد ادبا و معارف پرورانی که آنها را ملك و ملت بآغوش خود پرورش داده است ، معلوم میشود . وجود همچه اثرها طبعاً این امر را ثابت میکند که آن ملت بنوبه اش دارای يك ماضی قدیم و تمدن بالسلویی بوده است . از تاریخ تمدن ملت نجیب افغان واضح میشود که برخلاف اکثر ملل عالم این ملت سرداران قوم و خوانین قبائل خودرا از مشورت خود مستفید مینمودند و این رویه را «جرگه» می نامیدند . گویا همین جرگه در افغانستان حکم مجلس شوری را داشت . وقتیکه حیات سلطان ( سرکرده قوم ابدالی ) در عالم از خود رفته کی با حاکم قندهار (که از جانب سلطنت فارس مقرر بود) يك وعده نامعقول نموده و متعاقباً بهوش آمده مضرتش را حس کرد ، جمله اعیان واشراف قوم خود را در يك مجلس مشاورت بهم خواست تا نتیجه کار بمشوره دولت خان ابدالی حسب خواهش قوم بروی کار آمده بر فارسیان غیرت و نجابت افغانها پدیدار گردید . بعد قتل نادر شاه افشار همین مجلس مشورت بود که اعلیحضرت احمد شاه درانی را جهت حکمرانی بر گزیده اساس سلطنت افاغنه را محکم و مستقل ساخت و ملت خود را بتاریخ ملل روشناس گردانید .