Page 832

(٣) صفحه میرود . ازان ببعد است که نفاق و اختلاف افکار ، که علت ظهور اغتشاش و انقلابات داخلیهٔ يك مملکت است ، رخت سفر جانب دیار نیستی می بندد . در ظهور این تدبیر بزرگ یعنی توحید افکار جامعه از همه اول و اعلی تر هدایات جلیلهٔ الهیه است جل مجده که توسط آیات بینات قرآن کریم به پیروان دین متین اسلام بنام آیهٔ مقدسهٔ شورا نازل گردیده است . سیر در تاریخهای ممالک اسلام بمانشان میدهد ، که پیروی باین هدایات جلیله حکومت های اولیه اسلام را به ذروهٔ اعتلا و ترقی مادی و معنویه واصل نمود ، و بالعکس تمرد ازان اسباب سرنگونی های تلافی ناپذیری گردید ، هیکذا رموز مهم تفوق و ترقی ملل مغرب زمین را در رعایت از همین هدایات می یابیم . اما افغانستان از عرصه های دراز یست با وجود استعداد در تعمیل این هدایات مقدسه و تدبیر عظیم ، و با موجودیت عملی آن در اقوام متعدد افغان بنام جرگه های قومی ، بدبختانه از فیض این نعمت باقیمت بصورت عمومی محروم مانده است ؛ بلکه جرگه ها و شورا های داخلی اقوام متعددهٔ افغانستان ، افکار عمومی ملت را در مسایل اجتماعی ، بدسته های مختلفه تقسیم ، و گاهی بمقابل همدیگر استعمال کرده است ، و ازین راه در انقلابات داخلیه تائید نموده است . این ملت از مدتها است محتاج بيك قوت مقدس اداری بود ، که بتواند شورا های مختلفهٔ بین الاقوام افغانستانرا ، در يك مرکز عمومی جمع ، و وسائل توحید افکار و نصب العین جامعه را فراهم سازد . تاریخ دنیا منتظر بود قرعه این فال مبارك بنام نامی کدام مرد فوق العاده افغانستان خواهد افتاد . بدبختانه شورا های حکومات گذشته که در زیر پرده های استبداد و مطلق العنانی مستور بودند نه آنکه از مداوای دردهای اجتماعی ملت عاجز شدند ، بلکه برتشتت و اختلاف