Page 2634

در منطقهٔ آموي عليا ۳ ترجمه جناب عبد الغفورخان ترجمان قسمت اول بقایای قدیمۀ واخان راجع به زمان تعمیر استحکامات زمر : بدون حفريات اصولی نمیتوان تاریخ صحیح ساخت استحکامات زمرآتش پرست ( و نیز استحکامات « قلعهٔ قعقع » Qaqa واقع بقرب « لمدگوت » را که از حیث بنا با اول الذکر شباهت نزدیکی دارد ) بطور قطع تعیین نمود . مگر بدون وجود سکه یا کدام برهان دیگر تاریخی هم می توان بعض ملاحظات عمومی دران باره اظهار کرد : مثلاً از وسعت و محکمی استحکامات مزبور بخوبی مبرهن است که در زمان تعمیر آن ، واخان نفوس و منابع عایدی خیلی زیادی را نسبت با مروز دارا بوده است (۱۷) و وسعت زمین قابل زراعت از حیث مادی بمرور ازمنهٔ تاریخی بندرت تغییر کرده ، همچنین مقدار آبیکه از دورشتهٔ جبال همجوار برای آبیاری واخان بکار میرفته است ، خیل کم تفاوت نموده . گله و مواشی هم متعلق شمارهٔ ٦٠ صفحهٔ ٩٣ (١٦) رجوع شود بکتاب Unknown Pamirs ( پامیرات نا معلوم ) تالیف « اولوف سن » صفحه ۱۲۳ و ما بعدها . (۱۷) از احصائيه نفوس واخان طرف روس ، من اطلاع ندارم . بنا بران درینجا تعداد خانه های پنج اقسقال نشین را از قول قاضی قدم شاه با شندهٔ « شيت خرو » Shitkharw که شخص عالم و معتمدی است ذکر میکنیم : لنگر ٤٤ خانه ـ زنگ ٤٠ خانه ـ وانگ ٢٦ خانه ـ پتپ ( بشمولیت یامچن ) ٣٤ خانه ـ شيت خرو ٣٦ خانه ـ بمن گفتند که تعداد فاميل يك خانه از ٥ نفر تا قریب ٣٠ نفر بود . و اگر تعداد اوسط اعضای يك خاندان را ١٠ نفر بگیریم ، نفوس واخان طرف روس ( بالای اشکاشم ) قریب (٢٠٠٠) نفر می شود . اما نفوس واخان افغانی ( بشمولیت سرحد ) با وجود زمین های بائر و خشك آبی ازین عده بیشتر است .