Page 2482

شماره ( دوازدهم ) سال دوم مجله کابل ( ٦٦ ) وضعیت شیخ ابوسعید تغییر یافته و تحصیلات او يك جنبه روحی و تصوفی بخود گرفت و سالهای درازی شیخ را بریاضت و انزوا درخانقاه و بیابان گردی واداشت ، چند مرتبه در « مهنه » و سرخس رفته و بر گشت و سالی هم بآمل رفت و هر جائی در خانقا ها انزوا جست و چندین سال در بیابان ها بمشقات وزحماتی بسر برد تا بالاخیر باشاره پیشوای خویش ترك بیابان گردی و انزوا گفته و برای امرار حیات آینده در نیشاپور رحل اقامت افگند . دوره تجرد و ریاضت شیخ را تا هنگام چهل سالگی مینویسند یعنی بعد از چهل سالگی ابو سعید زن اختیار کرده و فرزندانی بیاورد و با عامه طبقات مراوده نمود امرا و سلاطین بوی تحایفی میفرستادند و فضلا و حکما از و مشاوره خواسته و تصویبش را در اصلاح تصانیف و تالیفات خویش صحیح و مرغوب می گماشتند همچنان بین شیخ الرئیس و ابو سعید نیز مصاحبه ومباحثه اتفاق افتاده بود . الحاصل وفات شیخ ابوسعید بتاریخ شعبان ٤٤٠ هجری هنگامیکه ٨٣ سال از دوره های عمر طی کرده بود واقع شده ولی در مدفن او روایات مختلفی است بعضی محل دفنش را مهنه می نویسند و برخی نیشاپور ، همچنان آثار مصنفه و مولفه وی چنانچه می بایست متأسفانه بنظر نرسیده بجز رباعیاتی چند که بطور پراگنده در هر کجائی مثبوت و مذکور است گویا شیخ ابو سعید علاوه بر مقامات رفیعه علم و معرفتی را که در عالم شریعت و طریقت دارا بودند در فنون ادبیات هم دست داشته و گاه وقتی لآلی آبداری بنام رباعیات برشته نظم می کشید ، رباعیات ذیل نمونه آثار ادبی اوست که عشق را با طریقت و تصوف بهم آمیخته : بردارم دل گر از جهان فرمائی برهم زنم ار سود و زیان فرمائی بنشینم اگر بر سر آتش گوئی برخیزم اگر از سر جان فرمائی نازم دلی را که تو جانش باشی معشوقه پیدا و نهانش باشی زان میترسم که از دل آزاری تو دل خون شود و تو در میانش باشی غازي برة شهادت اندر تگ و پوست غافل که شهید عشق فاضل تر ازوست در روز قیامت این بدان کی ماند کین کشته دشمن است و آن کشته دوست ١٣٠٤