Page 2197

( ۲۷ ) کمال اخلاق شماره ( دهم ) سال دوم بناء علیه برای انسان های عالی غیر از قبول يك حریت افکار و اعمال مطلقه ؛ دیگر چارة نیست . اما برای افکار فاسده و افعال شریره هیچ يك قسم حریت شناخته نمیشود . بافعال و افکاری که به صاحب آن و اشخاص محدوده و هیئت اجتماعیه مادتاً و حالا ايقاء ضرر نماید نظر بماهیت و درجه تاثیر آن قلباً ، لساناً و فعلا مخالفت و ممانعت کردن از وظائف انسانیه است . لاکن درینجا شرط اینست : - ضرری که وقوع مییابد باید مادی بوده واثر آن حالا ظهور کند ولی در اضرار موهومه و محتمله بهیچ وجه حق مداخله را جایز نمی شمارند . يك سفیه از اعمالش باز داشته میشود اما يك مسرف عادی از تصرفات قولیه و فعلیه آن اسقاط کرده نمیشود . چونکه : ضرر فعل سفیه حالا در نفس آن ظاهر است . اما نتیجه افعال مسرف ؛ شکلی را که کسب میکند باستقبال مجهول عائد است . حق و وظیفه مخالفت و ممانعت کردن لساناً ، قلباً و فعلا بافکار فاسده و افعال شریره آیا به چه قسم اشخاص عائد است . . . ؟ این امر در کسانی که براه راست از آن متأثر و متضرر گردیده اند بصورت حق تجلی میکند . اما مخالفت و ممانعت آنهای که وجداناً و انسانیتاً متأثر شده اند بشکل وظیفه است . در يك جمعیت هيچ يك فعل و فکری از افراد صادر نمیشود : مگر که اعضای آن جمعیت خواه وجداناً و اخلاقاً و خواه مادة و ذاتاً کم و بیش متأثر نشود بناءعلیه در يك جمعیت ؛ بهر فکر وفعل فاسد و شریر ؛ برای اعضای جمعیت هم بصورت حق و هم بصورت وظیفه سبب مداخله موجود میباشد . حالانکه حقوقی که بعامه توجه میکند اداره آن بطور هیئت مجموعی بشخص معنوی که حائز وکالت عمومیه باشد متعلق است که خود این حقدار عمومی : حکومت است . زیرا اگر اینچنین نباشد : - اولا : - چون هر کس بعین درجه حائز قوت و وسائطی که ذریعه آن احقاق کرده شود نبوده و نمیشود استحصال حقوق نمایند . ثانیاً : - چون هر کس تبعاً نظار به مجبوریت اخلاقیه و وجدانیه خود بایفای وظیفه اقدام نمیتواند بسیاری از وظائف انسانیه هستند که دو چار اهمال میشود . ٩٦٣