Page 183

(۱۶۸) از جانب حکومت برطانوی هند رنجیت سنگ وشاه شجاع که حکمران لاهور ازتمام متصرفات و چیز یکه در دست داشت عهده داوشد . شاه شجاع بایست با قشون وعساکر خویش داخل افغانستان می شد ولی عساکر انگلیس و رنجیت سنگ باو معاونت مینمودند آزادی حکام و حکمرانان صیغه ضمانت شده و سلامت و تمامت ولایت هرات بدست شاه کامران با یست بکلکی تمامین گردیده واو امر داده شود . محاصره شهر هرات ازطرف فارسیها که افسران روسی فرانسی و ایتالوی نیز با آن ها همراه بودند بتاریخ ۲۳ ماه نومبر ۱۸۳۷ شروع کردید (۱) و تا زمستان بهار وتابستان سال مذ کور و خزان سال دیگر ادامه داشت (۲) اینکه فارسیها نتوانستند برای مدت طویلی شهر هرات را بدست آورند در اثر استعداد و فعاليت يك نفر منصبدار بنام الدود پاتنجر بود که در تمام مدت مذ کور کوششات و مساعی محاصرین را عقیم ساخت ، پاتنجر از برجسته ترین شخصیت های مدافعین بوده ، استحکام و مرمت کاری قلعه ، تشجيع وتقويه روحی عساکر به ثبات و پا بیداری ، در اثر وجود او بود و حتی در بعضی مواقع کامران ووزیرش یار محمد خان را مجبور میساخت که بجنگند ، تنها همین شخص بود که مسئولیت عقب نشاندن بروسکی جنرال روسی و دسته داو طلبان او را که بتاریخ ۲٤ ماه جون ۱۸۳۸ برازگ هرات حمله خطی شدیدی نمودند باورا جع بود و کار ، کار اوبود ، بالاخره در اثر فعالیت و کاردانی همین شخص بود که برای مرتبه آخرین باعث نا آرامی ایرانیها گردیده و ایشان را مجبور ساخت که بتاريخ ٨ ماه ستمبر (۳) از محاصره صرف نظر نموده و با عجز ونا کامی به مملکت خویش مراجعت نمودند ( ٤ ) اکنون اگر چه محاصره هرات از بین رفته و بزم گسترین علت مداخله انگلیس در امور افغانستان از میان رفته بود ولی باز هم حکومت برطانوی هند نقشه خویش را تبدیل نموده و از تهاجم وحمله به افغانستان منصرف نگردیدند چنانچه لارد اکلیند اعلامیه (ه) صادر نموده و بار گرائیها را بحیث معاونین لا طایل حکومت برطانوی اعلام نمودند . ۱ - پیش از محاصره شهر هرات قلعه غوریان که از طرف قوای مقتدری از جانب کامران محافظه ومدافعه میشد مورد حملات شديد قرا ر گرفته خراب و بدست ایرانیها افتاد شیر محمد خان حاکم برادر یار محمد خان تسلیم شد (هستری آف دی افغانز صفحات ۲۲۳ - ٢٢٦ مولفه فریژ ) ۲- فریرشرح زیادی در باب محاصره مینویسد کتاب فوق الذكر صفحات ٢٢٨ -٢٥٥) -هستری آف دی افغانز صفحه ٢٥٦ مولفه فریژ . ٤ - در اثنای محاصره هرات پنج عدد جهاز جنگی انگلیس در خلیج فارس داخل گردیده و عساکری را که با خود آورده بودند جزیره کرک متصرف شدند، این برای مقصدی بود که فارسیان به تشویش بیفتند زیرا عساکر مذ کور بعد چندی به دریای قارون حرکت نموده و در قلب فارس داخل میشدند ، وقتیکه محاصره هرات تمام شد قشون کشی مذكور خاتمه يافت . كتاب فوق مولفه فریژ صفحه (۲۷۱) ه- دی کمپین آن سند ایند افغانستان ضمیمه اول صفحات ۱۶۹ - ۱۷۰