Page 963

(٣٨٤) کشف شد روی هم رفته عبارت از مدالهای کچی یونانی، ظروف مفرغ كريك و رومن یا اسکندریه مصری ظروف عصر رومن مخصوص احتياجات خانگی ، قطعات عاج هندی وظروف لاك چینی میباشد. از نقطه نظر مراتب تاریخی تطبیقات حیرت آوری عرضه میدارد و میتوان گفت که تاریخ اشیای مذکور از قرن اول تا دوم عهد مسیح را در بر میگیرد. پوشیده نیست که این عصر برای انبساط روابط بین المللی و تبادله اجناس خیلی ها مساعد بود و کاپیسا بواسطه موقعیت جغرافیائی ممتاز خود ازین دوره مساعد استفاده زیاد میکرد. تذکار این مسئله بی مورد نخواهد بود که در قرن اول عهد مسیح صلح و آرامشی که امپراطوری رومن پهن کرده بود تا بشام انبساط داشت و دسته های مقتدر نظمیه شهر هائی مثل پلمیر Palmyre و دورا Doura که در امتداد راهای کاروان افتاده بود در عین زمان هم از نقطه نظر امنیت راها را محافظه میکرد و هم آزادی تبادله اجناس را مراقبت مینمود . درین وقت روما تامملکت دور دست پارت ها انبساط داشت چنانچه امپراطورا گوست که بین سال ٦٣ و ١٤ ب م سلطنت داشت ( اررودس Orodes ) یکی از پسران فرهائس چهارم Phraatesiv را بر تخت پارتیا نشانید و پادشاه جدید نسبت به امپراطوری رومن وضع تابعیت پیش گرفت و به این ترتیب دوره سلطنت او فتح سیاست دولت رومن را در شرق و انمود میکند (حوالی سال ٩ ب م ) معاصر به همین زمان که دولت پارت تحت نفوذ سیاسی امپراطوری رومن در آمده بود کوشانی ها شروع به تشکیل و تشدید ارکان امپراطوری بزرگی در افغانستان و حصهٔ از خاك هند ، نمودند چنان دولت مقتدری بمیان آوردند که مدت سه قرن عامل ارتباط بین عرب و هند و چین بشمار میرفت . موسس سلاله كوشان كوجولا كدفیزس که مسکوکات او همسطح اشیای مکشوفه از بگرام بدست آمده است عنوان شاه شاهان ( شهنشاه ) (مها را جاساراجاراجاسا )