Page 950

(۳۷۱) تاریخ ونژاد مملکت خدمت برگزیده کرده این است که صنعت کاران هده استعداد ومهارت فوق العاده خود را در نمایش تیپ های نژادی ومخصوصاً در مجسم ساختن اختصاصات اقوام اسکائی و کوشانی وغیره بکار برده اند وبرعلاوه ممیزات عرقی در مورد تعین البسه ، اشکال کلاه ها اقسام اسلحه و انواع ادوات موزيك وغیره خدمت کرده اند . قرار نظریه موسیو ها کن اولاد شاهان یونانی باختر « ایوتید موس » و « اپوکر تیدس » که دست وامید شان از یونان قطع شده بود از « اسکائی ها » و « کوشانی ها » که برای پول سپاهی میشدند و در جلگه زرخیز باختر می آمدند استفاده نموده و آنها را در قطار نظامیان خود شامل می کردند. پس میتوان گفت که صنعت کاران و هیکل تراشان با این قیافه ها از قدیم اشنائی داشته و قیافه های جدی آنها نمونه ممتازی برای ابراز هنر نمائی های آنها بشمار میرفت . علاوه برین متذکر شدیم که دوره ترقی و شکوه صنعت باختر به عصر کوشانی ها مخصوصاً به قرن ( اول و دوم مسیحی ) مصادف بود لذا هیکل تراشان هده کوشش بسیار نموده اند تا تیپ های زیبای قوم فاتحی را که به پادشاهی رسیده اند ترسیم کنند. کمی دقت درین سرها وقیافه ها واضح میسازد که اسکائی ها و کوشانی از شاخه های خیلی صاف اریائی بوده و به اندازه خوب انها صاف میباشد که صد ها نمونه هده باهیکل های فلاسفه و دانایان یونان و تیپ های بروتی « گولواها » وغیره شبیه اند. ملتفت باید بود که نمایش تیپ های نژادی با این آب وتاب و دقت مخصوص در نمایش آثار صنعت باختر بیشتر انحصار به هده دارد . مواد: استعمال مواد در ساخت تراش هیکل اهمیت خیلی زیاد دارد زیرا نفاست زیبائی ، محکمی ، ودوام وحتی تايك اندازه زیاد مهارت وقابلیت استاد هیکل تراش به آن مربوط است. در هده «سنگ» شیست و گچ و چونه هر سه استعمال شده ولی اولی به تناسب خیلی کم طوریکه میتوان گفت استادان هده تنها گچ و چونه استعمال کرده اند. اگر چه هیکل تراشان هده با مهارتی که داشتند از شیست «سنگ سلیت»