Page 226

(٢٠٥) خارجی داشته و واقعات متذکره ومربوطة آنها هـ اش وقایعی است که حتماً بعمل آمده است و چون مشارالیه جدی ترین طرفدار این مسئله است که اوستا و تهذیب آن مربوط به خاک های کشور ما است خود قضاوت میتواند که اوستا در روشن کردن تاریخ قدیم مملکت ما چه اهمیت بزرگ دارد. علاوه برین اگر تا حال اشخاص متذکرة اوستا تنها در متن این کتاب اسم برده شده بود تازه از زیر خاک هم شواهدی برای تائید وجود آنها در يك وقتی بمیان آمده است. گوپت، یا گوپت شاه یکی از اشخاص متذکرۀ اوستا که اسمش در کوش یشت ذکر شده تا حال اگر جنبة داستانی داشت کشفیات جدید قل برزو، نزديك سمرقند نشان میدهد که در زمانی هائی که آریاها بیشتر جنبة مالداری داشتند در جاممۀ آریائی دو طرفۀ اکسوس پادشاهی میکرد چنانچه صنعت کاران عصر مفکورۀ پادشاهی او را در عصری که در جامعۀ آریائی مال داری مخصوصاً تربیۀ رمه های گاو اهمیت بسزا داشت طوری تصویر کرده اند که سر پادشاه بصورت انسان و باقی بدنش بشكل بدن گاو است و او را «پادشاه شبان» خوانده اند این کشفیات امیدواری میدهد که شواهد سائر شاهان و شخاص متذکرۀ اوستاهم روزی از حوزۀ اکوس از اراضی باختر و سغدیان کشف خواهد شد. اوستا از نقطه نظر تاریخ سیاسی تهذیبی ، ادبی آریانا اهمیت فوق العاده دارد و قدیم ترین منبعی است که از تشکیل اولین نظام سلطنتی آریائی در آریانا صحبت کرده و بحيث يك مأخذ تاریخی از زمانه های باستان سلسلة آنرا تا بعصر خود میرساند دودمان های سلطنتی بشدی را پشت های اوستا با اسمای شاهان آن نام میبرد و سیاست مشخص و قلمرو سلطنت آنها را با تذکار ولایات معین خاطر نشان میکند و به مخالفین ماورای سرحدات آنها در شمال و غرب اشاره ها مینماید پس یگانه سرزمینی كه يك صفحة تاریخ ادبی، تهذیبی و سیاسی آن سرود ویدی است صفحه دیگران اوستا است و این کشور آریانا یا افغانستان است.