Page 391

فصل هفتم که متعلق بافغانستان یا مربوط بولایات یا ملکی که افغانستان با آنها یا با دوستان یا با دشمنان آنها بستگی دارند برای او میخوانند و در انها غور نماید اگرچه در هر فصلی از فصول این کتاب نصیحتی با دستور العملی بجهت پسرها و اخلافم نوشته ام بازهم چون خیال کردم این امر خیلی اهمیت دارد لهذا مطالب فوق را برای راهنمائی و اساس اصولی که از ان قرار باید رفتار نمایند مذکور داشتم الحال در باب مطلب دیگری صحبت خواهم نمود یعنی کارهای نظمیه و حکومتی افغانستان و این وضع باید مندرجا دلی مستحکما ترقی نماید تا این سلطنت قوی متفقه الارائی بوده باشد من بنیاد دولت قانونی را نهاده ام اگرچه هنوز دستگاه دولتی که مبنی بر اتفاق آراء مجلس وکلا و ملت باشد بشکل صحیحی در نیامده است بهر حکمرانی را لازم است که اوضاع مختلفه سایر دولی را که در ممالک متعدده دارند همیشه در نظر داشته باشند ملاحظه نماید و در اثبات رای و استنتاج افکار خود نباید عجله نماید بلکه بهترین طریقه حکومتی را متدرجا اجرا کنند و آنرا بموجب مقتضیات زمان و حالات مملکت خود اصلاح نمایند باعتقاد من بهترین اصول سلطنتی آنست که مقنن بزرگ عرب حضرت پیغمبر ما صلوات الله و سلامه علیه بیان آنرا نهاده است اصول مذکور مبنی بر وضع دولت اجماعی بوده است و ارکان آن منقسم بدو فرقه بوده اند یعنی مهاجر و انصار و کارهای دولتی را بموجب اصول دولت جمهوری اجرا می نمودند و هر یک نفری از اجزاء دولتی میتوانست اظهار رای خود را نماید و هر طرف که رای شان بیشتر بود پیروی همان طرف میگردید من ترتیب ذیل را برای اینکه افغانستان را دولت قانونی بسازم قرار داده ام نماینده هائی که بدربار و مجلس من حاضر میشوند تا در باب تهیه نمودن ادوات حربیه و سایر امورات دولتی با من مشورت نمایند مرکب از سه قسم اشخاص میباشند یعنی سردارها (طایفه سلطنتی) و خوانین (وکلاء ملتی) و ملاها (روسا مذهبی) قسم اول از اینها از روی استحقاق موروثی در دربار باذن سلطان جلوس مینمایند قسم دوم از روساء مملکت منتخب میشوند و طرق انتخاب باین وضع است در هر قریه یا قصبه یک نفر را از اهالی آن محل انتخاب میکنند که باید دارای بعضی کمالات باشند که تشریح آن در اینجا لازم نیست مشارالیه را سکنه آن قریه یا قصبه انتخاب مینمایند و او را ملک یا ارباب مینامند و این ملکها یا اربابها یک نفر دیگر را از بین